PROGRAMACIÓN DIDÁCTICA

Transcrição

1 CURSO 2017/2018 PROGRAMACIÓN DIDÁCTICA ÁREAS DE LINGUA CASTELÁ, LINGUA GALEGA, MATEMÁTICAS, CCSS, CCNN, PLÁSTICA E VALORES (1º E. Primaria) CEIP EMILIO GONZÁLEZ LÓPEZ

2 Esta programación foi elaborada segundo as directrices fixadas pola Comisión de Coordinación Pedagóxica do CEIP Emilio González López e aplicando a lexislación vixente da LOMCE DECRETO 105/2014, do 4 de setembro, polo que se establece o currículo da educación primaria na Comunidade Autónoma de Galicia

3 ÍNDICE 1. Introdución e Contextualización 2. Obxectivos 3. Contribución das áreas ao desenvolvemento das competencias clave 4. Programación de Lingua Castelá. 5. Programación de Lingua Galega. 6. Programación de Matemáticas. 7. Programación de Ciencias Naturais. 8. Programación de Ciencias Sociais. 9. Programación de Educación Artística. 10. Programación de Valores Sociais e Cívicos. 11. Metodoloxía 12. Medidas de atención a diversidade 13. Materiais e recursos didácticos 14. Actividades Complementarias e extraescolares. 15. Accións de contribución ao proxecto lector. 16. Procedementos e instrumentos de avaliación e criterios de cualificación. 17. Criterios de Promoción de nivel.

4 INTRODUCIÓN A presente programación foi elaborada para ser levada a cabo no 1º Nivel de Educación Primaria no CEIP Emilio González López, seguindo o DECRETO 105/2014, do 4 de setembro, polo que se establece o currículo da educación primaria na Comunidade Autónoma de Galicia. Atendendo a este decreto as concrecións curriculares para os distintos bloques de disciplinas, recollidas nos anexos I, II e III, constrúense a partir dos criterios de avaliación, ligándoos cos demais compoñentes de cada área. Os criterios de avaliación relaciónanse directamente cos estándares de aprendizaxe avaliables, que non son máis que concrecións dos propios criterios, e eses estándares conéctanse coas competencias clave. Por outra banda, os criterios de avaliación describen o que se pretende lograr en cada disciplina, e, neste sentido, os contidos non son máis que os medios para acadalos. Titora: Gloria Mosquera Roel

5 2. OBXECTIVOS Atendendo ao currículo, presentamos os obxectivos da etapa, posto que non existen os de área e a continuación trataremos as áreas atendendo aos criterios de avaliación, contidos e competencias clave que estarán directamente relacionados cos obxectivos de etapa. a) Coñecer e apreciar os valores e as normas de convivencia, aprender a obrar de acordo con elas, prepararse para o exercicio activo da cidadanía e respectar os dereitos humanos, así como o pluralismo propio dunha sociedade democrática. b) Desenvolver hábitos de traballo individual e de equipo, de esforzo e de responsabilidade no estudo, así como actitudes de confianza en si mesmo/a, sentido crítico, iniciativa persoal, curiosidade, interese e creatividade na aprendizaxe, e espírito emprendedor. c) Adquirir habilidades para a prevención e para a resolución pacífica de conflitos que lles permitan desenvolverse con autonomía no ámbito familiar e doméstico, así como nos grupos sociais cos que se relacionan. d) Coñecer, comprender e respectar as diferentes culturas e as diferenzas entre as persoas, a igualdade de dereitos e oportunidades de homes e mulleres e a non discriminación de persoas con discapacidade nin por outros motivos. e) Coñecer e utilizar de xeito apropiado a lingua galega e a lingua castelá, e desenvolver hábitos de lectura en ambas as linguas. f) Adquirir en, polo menos, unha lingua estranxeira a competencia comunicativa básica que lles permita expresar e comprender mensaxes sinxelas e desenvolverse en situacións cotiás. g) Desenvolver as competencias matemáticas básicas e iniciarse na resolución de problemas que requiran a realización de operacións elementais de cálculo, coñecementos xeométricos e estimacións, así como ser quen de aplicalos ás situacións da súa vida cotiá. h) Coñecer os aspectos fundamentais das ciencias da natureza, as ciencias sociais, a xeografía, a historia e a cultura, con especial atención aos relacionados e vinculados con Galicia. i) Iniciarse na utilización, para a aprendizaxe, das tecnoloxías da información e da comunicación, desenvolvendo un espírito crítico ante as mensaxes que reciben e elaboran. j) Utilizar diferentes representacións e expresións artísticas e iniciarse na construción de propostas visuais e audiovisuais.

6 k) Valorar a hixiene e a saúde, aceptar o propio corpo e o das demais persoas, respectar as diferenzas e utilizar a educación física e o deporte como medios para favorecer o desenvolvemento persoal e social. l) Coñecer e valorar os animais máis próximos ao ser humano e adoptar modos de comportamento que favorezan o seu coidado. m) Desenvolver as súas capacidades afectivas en todos os ámbitos da personalidade e nas súas relacións coas demais persoas, así como unha actitude contraria á violencia, aos prexuízos de calquera tipo e aos estereotipos sexistas e de discriminación por cuestións de diversidade afectivosexual. n) Fomentar a educación viaria e actitudes de respecto que incidan na prevención dos accidentes de tráfico. o) Coñecer, apreciar e valorar as singularidades culturais, lingüísticas, físicas e sociais de Galicia, poñendo de relevancia as mulleres e homes que realizaron achegas importantes á cultura e á sociedade galegas. 3. CONTRIBUCIÓN DAS ÁREAS AO DESENVOLVEMENTO DAS COMPETENCIAS CLAVE A. Competencia no coñecemento e a interacción co medio: Habilidade para interactuar co mundo físico, tanto nos seus aspectos naturais como nos xerados pola acción humana. Identificación de preguntas e a obtención de conclusións que se basean en probas para comprender e axudar a tomar decisións sobre o mundo natural e os cambios que produce a actividade humana. Familiaridade coa comprensión de conceptos científicos e técnicos fundamentais. O desenvolvemento da capacidade e a disposición para lograr unha vida saudable nun entorno tamén saudable. A percepción do espazo físico no que se desenvolve a vida e a actividade humana e a incidencia das persoas así coma as modificacións que introducen e as paisaxes resultantes. Habilidade para interactuar co espazo circundante : moverse nel e resolver problemas nos que interveñan os obxectos e a súa posición. Son parte desta competencia básica o uso responsable dos recursos naturais, o coidado do medio, o consumo racional e responsable, e a protección da saúde individual e colectiva como elementos clave da calidade da vida das persoas.

7 B. Competencia en comunicación lingüística: Utilización da lingua como instrumento tanto de comunicación oral como escrita como de aprendizaxe e regulación de conductas e emocións. Expresión e comprensión oral e escrita. Comprensión da realidade. Falar e escoitar. Ler e escribir. Habilidades para usar os coñecementos lingüísticos en tarefas comunicativas específicas (saber como), en diferentes ámbitos : relacións persoais e sociais, educativo literario, medios de comunicación, etc. Saberes actitudinais e axiolóxicos (saber ser): saber escoitar, saber contrastar opinións, ter en conta as ideas e opinións doutros, etc. C. Competencia matemática: Habilidade para interactuar co mundo físico, tanto nos seus aspectos naturais como nos xerados pola acción humana. Identificación de preguntas e a obtención de conclusións baseadas en probas para comprender e axudar a tomar decisións sobre o mundo natural e os cambios que a actividade humana produce. O desenvolvemento da capacidade e a disposición para lograr unha vida saudable nun entorno tamén saudable. A percepción do espazo físico no que se desenvolve a vida e a actividade humana e a incidencia das persoas así como as modificacións que introducen e as paisaxes resultantes. Habilidade para interactuar co espazo circundante: moverse nel e resolver problemas. D. Tratamento da información e competencia dixital: Habilidade para buscar, obter, procesar e comunicar a información e transformala en coñecemento. Obter información: busca, selección, rexistro e tratamento. Uso das TIC como xeradoras e transmisoras de coñecemento e comunicación. E. Competencia social e cidadán: Habilidade para comprender a realidade social do mundo no que se vive e exercer a cidadanía democrática. Incorporar formas de comportamento individual que capaciten as persoas para convivir nunha sociedade cada vez máis plural, relacionarse coas demais persoas, cooperar, comprometerse e afrontar os conflitos. Ser tolerante e respectar os valores, as crenzas, as culturas e a historia persoal e colectiva dos outros. Asumir os valores democráticos. Practicar normas sociais.

8 F. Competencia cultural e artística: Valoración crítica das distintas manifestacións culturais e artísticas, ou que nos permitirá utilizalas como fonte de goce e enriquecemento persoal. Ter sensibilidade e ser capaz de emocionarse e sentir ante as manifestacións culturais. Desenvolver actitudes de valoración: da liberdade de expresión, do dereito a diversidade cultural. G. Competencia para aprender a aprender: Supón iniciarse na aprendizaxe e ser capaz de continuala de maneira autónoma, desenvolvendo as estratexias adecuadas para tratar de buscar as respostas posibles. Habilidade para organizar o tempo de forma efectiva e perseveranza na aprendizaxe. Ser consciente do que se sabe e se quere aprender. Coñecer as propias potencialidades e carencias para desenvolver a confianza nun mesmo. Saber o que un pode facer por un mesmo e con axuda doutras persoas ou recursos H. Autonomía e iniciativa persoal: Habilidade que supón optar con criterio propio e levar adiante as iniciativas necesarias para desenvolver a opción elixida e facerse responsable dela no ámbito persoal, social ou laboral. Habilidades e actitudes relacionadas co liderado de proxectos, que inclúen a confianza nun mesmo, a empatía, o espírito de superación, as habilidades para o diálogo e a cooperación, a organización de tempos e tarefas, a capacidade de afirmar e defender dereitos ou a asunción de riscos. Ter unha visión estratéxica dos problemas que axude a marcar e cumprir os fins planeados e a estar motivado para lograr o éxito nas tarefas emprendidas.

9

10 1. CARACTERÍSTICAS DA ÁREA O medio máis universal de comunicación é, sen dúbida, a linguaxe oral, que permite recibir información, asegurando a comunicación (comprensión e expresión), a representación, a orientación e a autorregulación do pensamento e a acción. De acordo con esta concepción funcional da lingua, a acción educativa nesta área na etapa de Educación Primaria radica en conseguir que os alumnos e as alumnas dominen as catro destrezas básicas da lingua: escoitar, falar, ler e escribir. Por iso, dedicaremos especial atención á aprendizaxe da lecto-escritura, sobre todo durante os dous primeiros trimestres do nivel, posto que a importancia deste dominio vai transcender e repercutir ao longo de toda a súa vida académica. Así, suxerimos abordar a aprendizaxe da lingua oral e escrita iniciando o alumno e a alumna en: - A narración e descrición das experiencias e situacións anecdóticas. - A producción eficaz de fonemas. - A utilización dun vocabulario rico en cantidade e calidade. - A congruencia do discurso co contido. 2. A ÁREA DE LINGUA CASTELÁ E LITERATURA NO PRIMEIRO NIVEL No primeiro nivel de Educación Primaria desenvólvense contidos pertencentes aos catro bloques que compoñen a área Bloque 1: Comunicación oral: escoitar e falar. En xeral, respecto á comunicación oral, e progresivamente a escrita, os nenos e as nenas utilizan a linguaxe basicamente para describir o seu ámbito e narrar a súa experiencia, centrándose a súa atención no anecdótico e captando o directo e o explícito. Así, convirá traballar co alumnado os seguintes aspectos da comunicación: - A fluidez na articulación de sons. - O tipo de conceptos que comunican: sentimentos, experiencias, intencións ou desexos. - O uso que fan da linguaxe para relatar describir, informar, dialogar opinar... - A variedade e a riqueza do vocabulario que empregan. - As peculiaridades dialectais da súa fala. - As estructuras que utilizan e os nexos que aparecen no seu discurso. - A coherencia, a corrección e a propiedade expresiva alcanzadas.

11 - A concordancia entre os diferentes tipos de linguaxe: verbal e non verbal Bloque 2 e 3: Comunicación escrita: Ler e escribir. A aprendizaxe da lecto-escritura iníciase no primeiro trimestre do primeiro curso e será de vital importancia na vida do neno e da nena. Este proceso insírese no marco xeral do desenvolvemento comunicativo e sempre se traballa de forma contextualizada, xa que existe unha estreita relación entre a comprensión e a expresión, que son os eixes fundamentais de toda aprendizaxe. O método lecto-escritor é un medio, nunca un fin en si mesmo; é dicir, a súa eficacia non depende soa del, senón das condicións que propicien a adquisición dun contido correspondente; neste caso, a aprendizaxe da lectura e a escritura. Procurarase que estas actividades lles resulten interesantes e útiles, posto que estimularán a súa imaxinación e, máis adiante, desenvolverán a súa sensibilidade estética e a súa capacidade reflexiva Bloque 4: Coñecemento da lingua. Neste curso, a reflexión sobre a lingua desenvólvese dun xeito sinxelo, enfocándose como unha axuda para as propias produccións orais ou escritas, non como un fin en si mesmo. Así, neste nivel o estudo da lingua céntrase nos seguintes aspectos: - O abecedario: estúdanse os vogais e as consoantes e a orde das letras nel. - O uso das maiúsculas e as minúsculas. - A identificación das sílabas como elementos das palabras e destas dentro da oración. - O vocabulario e as súas características morfolóxicas básicas 2.4. Educación literaria A literatura aparece no currículo deste curso, fundamentalmente, como contos, lendas, retahílas, cancións, trabalinguas, adiviñanzas, etc. complementándose con actividades sobre lecturas colectivas, dramatizacións, recitacións de poemas, etc. 3. CONTIDOS, CRITERIOS DE AVALIACIÓN, ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE E COMPETENCIAS CLAVES.

12 ÁREA LINGUA CASTELÁ E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave BLOQUE 1. COMUNICACIÓN ORAL. FALAR E ESCOITAR a c d a B1.1. Estratexias e normas para o intercambio comunicativo: participación; escoita; respecto á quenda de palabra; respecto polos sentimentos dos e das demais. B1.2. Comprensión e expresión de mensaxes verbais e non verbais, especialmente xestos e ton de voz que complementen o significado da mensaxe. B1.3. Participación en situación de comunicación de aula, espontáneas ou dirixidas, organizando, de forma xeral, o discurso. B1.1. Participar en situacións de comunicación, dirixidas ou espontáneas, respectando o quenda de palabra. B1.2. Recoñecer a información verbal e non verbal dos discursos orais e integrala na produción propia. B1.3. Expresarse e comunicarse de forma oral e con certa coherencia para satisfacer as necesidades de comunicación en diferentes situacións de aula. LCB Expresa de forma global sentimentos, vivencias e emocións propias. LCB Aplica as normas socio- comunicativas: escoita e respecta a quenda de palabras. LCB Integra de xeito global os recursos básicos verbais e non verbais para comunicarse oralmente. LCB Participa activamente en diversas situacións de comunicación: -diálogos -exposicións orais moi guiadas, con axuda, cando cumpra, de tecnoloxías da información e a comunicación. CD CSIEE B1.4. Interese pola ampliación de vocabulario. B1.4. Ampliar o vocabulario a partir das experiencias de aula. LCB Utiliza o vocabulario axeitado á súa idade.

13 ÁREA LINGUA CASTELÁ E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave B1.5. Creación de redes semánticas moi sinxelas. d i d i B1.6. Comprensión global de textos orais de diversa tipoloxía: atendendo á forma da mensaxe (descritivos, narrativos, dialogados) e a súa intención comunicativa (informativos, literarios e prescritivos) e procedentes de diversas fontes. B1.7. Valoración dos medios de comunicación social como instrumento de comunicación. B1.8. Audición e reprodución de textos adecuados ao nivel que estimulen o seu interese. B1.5. Comprender o sentido global dun texto oral. Identificar información relevantes. B1.6. Valorar os medios de comunicación social como instrumento de comunicación. B1.7. Reproducir textos orais próximos aos seus gustos e intereses. LCB Comprende o sentido global de textos orais de uso habitual, do ámbito escolar e social. LCB Identifica as ideas xerais en reportaxes audiovisual sobre temas do seu interese. LCB Canta cancións, conta e recita pequenos contos e poemas. CCE B1.9. Dramatizacións de textos infantís. B1.8. Dramatizar, de xeito colaborativo, textos infantís. LCB Adecúa a entoación e o volume á representación dramática. B1.10 Produción de textos orais breves e sinxelos próximos aos seus gustos e intereses. B1.9 Expresarse de forma oral en diferentes situacións con vocabulario axeitado e unha LCB Narra situacións e experiencias persoais sinxelas. CSIEE

14 ÁREA LINGUA CASTELÁ E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave secuencia coherente. LCB Describe, de forma sinxela, persoas, animais obxectos e lugares seguindo unha orde: de arriba a abaixo; de abaixo a arriba. LCB Utilizar correctamente expresións para situar e ordenar as rutinas: antes, despois, pola mañá, pola noite a d m a B1.11. Uso dunha linguaxe non discriminatoria e respectuosa coas diferenzas. B1.12. Estratexias para utilizar a linguaxe oral como instrumento de comunicación e aprendizaxe: escoitar e preguntar. B1.10. Usar unha linguaxe non discriminatoria e respectuosa coas diferenzas. B1.11. Utilizar de xeito efectivo a linguaxe oral: escoitar e preguntar. LCB Usa unha linguaxe non discriminatoria e respectuosa coas diferenzas. LCB Pide axuda para a realización de tarefas de distinta índole. CSIEE BLOQUE 2. COMUNICACIÓN ESCRITA. LER B2.1. Lectura de distintos tipos de textos adaptados á súa idade. B2.1. Ler en voz alta diferentes tipos de textos infantís breves e sinxelos. LCB Lee con pronunciación e entoación axeitada, textos sinxelos, de variada tipoloxía, breves e

15 ÁREA LINGUA CASTELÁ E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave adaptados á súa idade. B2.2. Inicio ás estratexias para a comprensión lectora de textos: consideración do título e das ilustracións moi redundantes. B2.3. Comprensión de textos de diversa tipoloxía adecuados á súa idade. B2.2. Anticipar o contido de textos do ámbito escolar e social axeitados ao seu nivel. B2.3. Comprender a funcionalidade de diferentes tipoloxía textuais, atendendo á forma da mensaxe (descritivos, narrativos, dialogados) e a súa intención comunicativa (informativos, literarios e prescritivos) adaptados a súa idade. LCB Relaciona a información que achega o título e as ilustracións co tema do texto. LCB Recoñece a funcionalidade de determinadas tipoloxía textuais: carteis, anuncios, avisos, receitas, normas, instrucións B2.4. Lectura de diferentes textos como fonte de información e de lecer. B2.5. Uso da biblioteca como recurso para desenvolver o Plan lector. B2.4. Mostrar interese e gusto pola lectura. B2.5. Progresar na adquisición do hábito lector. LCB2.4.1 Expresa o gusto pola lectura como fonte de lecer. LCB2.4.2 Explica, de xeito sinxelo, as súas preferencias lectoras. LCB Identifica, con axuda, os textos da biblioteca (escritos ou en soporte informático) máis axeitados para obter información e para o seu lecer. CD

16 ÁREA LINGUA CASTELÁ E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave a B2.6. Iniciación á creación da biblioteca persoal. B2.6. Mostrar interese por ter unha biblioteca propia. LCB Coida, conserva e organiza os seus libros. BLOQUE 3. COMUNICACIÓN ESCRITA. ESCRIBIR E B3.1. Recoñecemento e utilización de recursos gráficos na comunicación escrita. B3.1. Interiorizar e utilizar as normas básicas de escritura e os seus aspectos gráficos LCB Relaciona os códigos oral e escrito: discrimina sons nas palabras e consolida aspectos grafomotores e grafías da Lingua castelá en palabras significativas. B3.2. Uso de elementos lingüísticos e non lingüísticos na comunicación escrita. B3.2. Relacionar códigos verbais e non verbais. LCB3.1.2 Identifica diferentes tipos de texto escrito: listas, receitas, narracións, poesía, noticia LCB Ilustra de xeito creativo os seus escritos con ilustracións redundantes. B3.3. Utiliza estratexias para a produción de textos: planificación, identificación da función, textualización, revisión e reescritura. B3.4 Produción de textos segun- B3.3. Planificar e producir, con axuda, diferentes tipos de textos atendendo ao seu formato (descritivos, narrativos, dialogados) e intencionalidade comunicativa (informativos, literarios e prescritivos) e coida a LCB Escribe, con axuda, en diferentes soportes, textos moi sinxelos propios do ámbito escolar e social: listas, notas, normas, felicitacións, instrucións, contos, anécdotas CD

17 ÁREA LINGUA CASTELÁ E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave do Plan de escritura. presentación LCB Presenta os seus escritos con limpeza, evitando riscos. BLOQUE 4. COÑECEMENTO DA LINGUA B4.1. A palabra. Iniciación ao orde alfabético. Recoñecemento das características e uso das diferentes clases de palabras. Xénero e número do nome. Tempos verbais. B4.1. Aplicar os coñecementos gramáticos básicos sobre a estrutura da lingua. LCB Desenvolve a conciencia fonolóxica: identifica sílabas e fonemas como elementos fundamentais da palabra. LCB Recoñece o alfabeto e iníciase na orde alfabética. LCB Distingue nome e adxectivo en palabras significativas. LCB Distingue xénero e número en palabras habituais. LCB Utiliza adecuadamente os artigos nos textos orais e escritos. LCB Forma grupos nominais respectando as

18 ÁREA LINGUA CASTELÁ E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave normas de concordancia LCB Utiliza os tempos verbais: presente, pasado e futuro en textos sinxelos. B4.2. Vocabulario. Sinónimos e antónimos. Aumentativos e diminutivos. Comparacións e palabras derivadas. B4.2. Mellorar o coñecemento da lingua e sistematizar a adquisición de vocabulario. LCB Relaciona sinónimos e antónimos básicos en parellas de palabras significativas. LCB Establece comparacións entre distintos elementos. LCB Utiliza diminutivos e aumentativos, en textos orais e escritos. LCB Identifica no seu contorno palabras derivadas de outras moi evidentes. B4.3. Ortografía: utilización das regras básicas de ortografía. Signos de puntuación. B4.3. Aplicar os coñecementos básicos sobre as regras ortográficas para favorecer unha comunicación máis eficaz. LCB Utiliza de forma correcta os signos de puntuación e as normas ortográficas propias do nivel e as aplica á escritura de textos significativos sinxelos e seguindo modelos.

19 ÁREA LINGUA CASTELÁ E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave i d o B4.4. Recoñecemento e observación reflexiva dos constituíntes oracionais: a oración simple, suxeito e predicado. B4.5. Utilización de material multimedia educativo e outros recursos didácticos ao alcance e propios da súa idade. B4.6. Identificación de similitudes e diferenzas entre as linguas que coñece para mellorar na súa aprendizaxe e lograr unha competencia comunicativa integrada. B4.4. Desenvolver estratexias para mellorar a comprensión oral e escrita a través do coñecemento da lingua. B4.5. Utilizar programas e aplicacións educativas dixitais para realizar tarefas e avanzar na aprendizaxe. B4.6. Comparar aspectos básicos das linguas que coñece para mellorar na súa aprendizaxe e lograr unha competencia comunicativa integrada LCB Forma e ordena correctamente oracións simples para compoñer textos sinxelos. LCB Utiliza de xeito guiado, distintos programas e aplicacións educativos dixitais como ferramenta de aprendizaxe. LCB Compara aspectos (gráficos, sintácticos, léxicos) das linguas que coñece. CD BLOQUE 5. EDUCACIÓN LITERARIA d B5.1. Coñecemento e lectura guiada de contos tradicionais: marabillosos, de fórmulas, de animais,... B5.1. Apreciar o valor dos textos literarios sinxelos e utilizar a lectura como fonte de gozo e información. LCB Identifica sinxelos textos propios da literatura infantil: contos, poesías, cómics, adiviñas LCB Dramatiza con xestos e palabras, escenas de contos.

20 ÁREA LINGUA CASTELÁ E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave d B5.2. Valoración dos textos literarios como fonte de gozo persoal. B5.3. Uso da biblioteca de aula como fonte de información e lecer. B5.2. Gozar da escoita de textos literarios narrativos, líricos e dramáticos. LCB Gozo da escoita de textos literarios narrativos, líricos e dramáticos. LCB5.2.2 Interpreta, intuitivamente e con axuda, a linguaxe figurada en textos literarios (personificacións). B5.3. Coñecer o funcionamento da biblioteca de aula. LCB Utiliza de xeito guiado a biblioteca de aula como fonte de información e lecer. d d o B5.4. Recreación e composición de textos literarios: contos, poemas, adiviñas. B5.5. Valoración da literatura en calquera lingua (maioritaria, minoritaria ou minorizada) como vehículo de comunicación e como recurso de gozo persoal. B5.4. Reproducir, con axuda, a partir de modelos dados, textos literarios sinxelos: contos, poemas e adiviñas. B5.5. Valorar a literatura en calquera lingua, especialmente en lingua galega, como vehículo de comunicación e como recurso de gozo persoal. LCB Recrea de xeito individual e cooperativo, sinxelos textos literarios (contos, poemas..) a partir de pautas ou modelos dados. LCB Valora a literatura en calquera lingua, especialmente en lingua galega, como vehículo de comunicación e como recurso de gozo persoal.

21

22 1. CARACTERÍSTICAS DA ÁREA A linguaxe verbal, polas posibilidades que ofrece, é o vehículo primordial da comunicación humana. Medio de comunicación eminentemente social, a linguaxe estructura o pensamento, permite a adquisición de coñecementos e fai posible a transmisión de informacións de todo tipo. Por ese motivo é un medio de expresión privilexiado no que se reflicten a creatividade e a cultura da persoa. De acordo con esta concepción funcional da lingua, a acción educativa nesta área na etapa de Educación Primaria ten que radicar en conseguir que os alumnos e as alumnas dominen as catro destrezas básicas da lingua: escoitar, falar, ler e escribir. Por isto, dedicaremos especial atención á aprendizaxe da lecto-escritura, sobre todo durante os dous primeiros trimestres do curso, posto que a importancia deste dominio vai transcender e repercutir ao longo de toda a súa vida académica. Así, propoñemos abordar a aprendizaxe da lingua oral e escrita iniciando ao alumno e á alumna en: - A narración e descrición das experiencias e situacións anecdóticas. - A producción eficaz de fonemas. - A utilización dun vocabulario rico en cantidade e calidade. - A congruencia do discurso co contido. 2. A ÁREA DE LINGUA GALEGA E LITERATURA NO PRIMEIRO NIVEL No Primeiro Nivel de Educación Primaria desenvólvense contidos pertencentes aos bloques que compoñen a área Comunicación oral: falar e escoitar. En xeral, respecto á comunicación oral os nenos e nenas utilizan a linguaxe basicamente para describir o seu contorno e narrar a súa experiencia, centrándose a súa atención no anecdótico e captando o directo e o explícito. Así, convirá traballar co alumnado os seguintes aspectos da comunicación: - Situacións de interacción comunicativa, espontáneas ou dirixidas, seguindo unha orde espacial, cronolóxica ou lóxica do discurso. - Estratexias e normas para a comunicación: participación, mantemento do tema da conversa, escoita, respecto da quenda de palabra, solicitar e dar información, comprensión e expresión de mensaxes verbais e non verbais, pronunciación e entoación axeitadas... - Comprensión de textos orais: sentido global e identificación de informacións relevantes e irrelevantes.

23 - Produción de textos orais: narración de situacións ou experiencias persoais, descricións sinxelas de persoas, animais e obxectos. - Audición e reprodución de contos, poesías, trabalinguas, series, adiviñas, cancións... - Memorización de textos orais axeitadamente escolmados. - Dramatización de textos adaptados á súa idade. - A fluidez na articulación de sons. - A variedade e a riqueza do vocabulario que empregan. - As estruturas que utilizan e os nexos que aparecen no seu discurso. - A coherencia, a corrección e a propiedade expresiva alcanzadas Bloque 2 e 3: Comunicación escrita: Ler e escribir. A lectura, e o eficaz desenvolvemento do hábito lector, son prioridades das materias de lingua en Primaria. Para iso cómpre interesar os alumnos na expresión literaria, co obxecto de que recoñezan o seu valor estético, lúdico e comunicativo, e brindarlles os elementos necesarios para familiarizar a nenos e nenas cos libros, provocando neles emocións que esperten o seu interese, perdurable, por unha lectura privada e voluntaria. A literatura aparece fundamentalmente como contos, lendas, retahílas, cancións, trabalinguas, adiviñas, etc., complementándose con actividades sobre lecturas colectivas, dramatizacións, recitados de poemas, etc. Traballarase: - A correspondencia entre fonemas e grafemas en contextos de lecturas. - A lectura en voz alta coa entoación axeitada. - A lectura silenciosa comprensiva. - A memorización de textos breves. - A utilización da biblioteca con gusto e respecto polas súas normas. A aprendizaxe da lecto-escritura iníciase no primeiro trimestre do primeiro curso. Este proceso insírese no marco xeral do desenvolvemento comunicativo e sempre se traballa de forma contextualizada, xa que existe unha estreita relación entre a comprensión e a expresión, que son os eixes fundamentais de toda aprendizaxe. Procurarase que as actividades lles resulten interesantes e útiles, xa que estimularán a súa imaxinación e, máis adiante, desenvolverán a súa sensibilidade estética e a súa capacidade reflexiva. Así potenciarase:

24 - O coñecemento e uso do sistema de lectoescritura. - A produción de textos breves para comunicar coñecementos, experiencias ou necesidades: narracións, notas, pequenos diálogos... - A reprodución de historias, contos, lendas... - A creación de textos utilizando a linguaxe verbal e non verbal con intención informativa: carteis e murais. - O manexo adecuado dos instrumentos utilizados habitualmente na escritura: habilidade caligráfica Coñecemento da lingua Neste curso, a reflexión sobre a lingua desenvólvese dunha maneira sinxela, enfocándose como unha axuda para as propias produccións orais ou escritas, non como un fin en si mesmo. Así, neste nivel o estudo da lingua céntrase nos seguintes aspectos: - O abecedario: estúdanse as vogais e as consoantes e a orde alfabética. - O uso das maiúsculas e das minúsculas. - A identificación das sílabas como elementos das palabras e destas dentro da oración. - Concordancia de xénero e número. - Distinción dos tempos verbais fundamentais: presente, pasado e futuro. - O vocabulario e as súas características morfolóxicas básicas: campos semánticos, familias de palabras, sinónimos e antónimos. - En ortografía, planéase o dominio da ortografía natural ou fonética. En canto aos signos de puntuación, interpretarán e usarán adecuadamente o punto seguido e o final de oración e parágrafo, e a coma para separar palabras. - Manipulación de diversas tipoloxías textuais Educación literaria. É importante que nenos e nenas de Educación primaria entren en contacto coa realidade cultural (lingüística, patrimonial, social) da comunidade na que viven. A lingua é o principal signo de identificación dun pobo e posuír un idioma propio supón un tesouro cultural. Tamén se inclúen neste bloque contidos relacionados cos medios de comunicación. Ademais das TIC, que van xogar nun futuro inmediato un papel decisivo na didáctica das linguas, os medios de

25 comunicación son omnipresentes nas sociedades actuais en non poden quedar fóra da aprendizaxe da lingua. Teranse en conta: - As características lingüísticas de Galicia: o galego e o castelán como linguas cooficiais. - As interferencias lingüísticas en contextos bilingües. - A lingua nos medios de comunicación e nas artes audiovisuais. Características elementais: a radio, a televisión e o cine. - A lingua nos medios de comunicación escrita. Características elementais: xornais, revistas, cómics CONTIDOS, CRITERIOS DE AVALIACIÓN, ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE E COMPETENCIAS CLAVES.

26 ÁREA LINGUA GALEGA E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave BLOQUE 1. COMUNICACIÓN ORAL: FALAR E ESCOITAR a d i a c o B1.1. Comprensión de textos orais moi sinxelos procedentes da radio ou da televisión, para obter información xeral e relevante sobre feitos e acontecementos próximos á experiencia infantil. B1.2. Comprensión global e específica de informacións audiovisuais moi sinxelas procedentes de diferentes soportes. B1.3. Comprensión e produción de textos orais moi sinxelos para aprender e para informarse, tanto os producidos con finalidade didáctica como os de uso cotián (breves exposicións ante a clase, conversas sobre contidos de aprendizaxe e explicación sobre a organización do traballo). B1.1. Comprender a información xeral e relevante de textos orais moi sinxelos procedentes da radio ou da televisión, próximos á experiencia infantil. B1.2. Comprender informacións audiovisuais sinxelas de carácter específico procedentes de diferentes soportes. B1.3. Comprender e producir textos orais sinxelos, propios do uso cotián ou do ámbito académico. LGB Comprende a información xeral e relevante de textos orais moi sinxelos procedentes da radio ou da televisión, próximos á experiencia infantil. LGB Comprende informacións relevantes e específicas moi evidentes de documentos audiovisuais sinxelos que presenten imaxes e/ou sons moi redundantes co contido. LGB Participa nunha conversa entre iguais, comprendendo o que di o interlocutor e contestando se é preciso. LGB Sigue unha exposición breve da clase ou explicacións sobre a organización do traballo. CD CSEIEE LGB Elabora e produce textos orais moi breves e CSIEE

27 ÁREA LINGUA GALEGA E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave sinxelos ante a clase. LGB Participa no traballo en pequeno grupo. CSIEE a c o a c d o B1.4. Actitude de escoita adecuada nas diferentes situacións comunicativas cotiás (conversas e exposicións orais) e respecto polas opinións de quen fala, sen interrupcións inadecuadas. B1.5. Participación e cooperación nas situacións comunicativas da aula (peticións, anuncios, ordes, explicacións sinxelas, avisos, instrucións, conversas ou pequenas narracións), con respecto das normas que rexen a interacción oral (quendas de palabra, mantemento do tema, mostra de interese, mirar a quen fala e actitude receptiva de escoita). B1.4. Manter unha adecuada actitude de escoita, ante situacións comunicativas cotiás, respectando as intervencións dos e das demais. B1.5. Participar nas diversas situacións de interacción oral que se producen na aula amosando valoración e respecto polas normas que rexen a interacción oral. LGB Atende as intervencións dos e das demais, en conversas e exposicións, sen interromper. LGB Respecta as opinións da persoa que fala, en situacións comunicativas cotiás. LGB Respecta as quendas de palabra nos intercambios orais. LGB Respecta as opinións das persoas participantes nos intercambios orais. LG Utiliza a lingua galega en calquera situación de comunicación dentro da aula e valora o seu uso fóra dela.

28 ÁREA LINGUA GALEGA E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave LGB Mira a quen fala nun intercambio comunicativo oral. LGB Mantén o tema nun intercambio comunicativo oral, mostra interese e unha actitude receptiva de escoita. LGB Participa na conversa formulando e contestando preguntas. a d o B1.6. Uso de fórmulas sinxelas de tratamento adecuadas para saudar, despedirse, presentarse, felicitar, agradecer, escusarse e solicitar axuda. B1.7. Actitude de cooperación e de respecto en situacións de aprendizaxe compartida. B1.6. Usar fórmulas sinxelas de tratamento adecuadas nos intercambios comunicativos máis habituais. B1.7. Amosar respecto e cooperación nas situacións de aprendizaxe en pequeno grupo. LGB Usa fórmulas sinxelas de tratamento adecuadas para saudar, despedirse, presentarse, felicitar, agradecer, escusarse e solicitar axuda. LGB Amosa respecto ás ideas dos e das demais e contribúe ao traballo en pequeno grupo. CSIEE E B1.8. Interese por expresarse oral- B1.8. Interesarse por amo- LGB Interésase por

29 ÁREA LINGUA GALEGA E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave o mente coa pronuncia e coa entoación adecuadas. sar unha pronuncia e entoación adecuadas. expresarse oralmente coa pronuncia e entoación adecuada a cada acto comunicativo e propia da lingua galega. CSIEE a d o B1.9. Recoñecemento de usos de linguaxe discriminatoria coas diferenzas. B1.9. Recoñecer usos de linguaxe discriminatoria coas diferenzas. LGB Identifica o uso da linguaxe discriminatoria e sexista evidente. LGB Usa unha linguaxe respectuosa coas diferenzas, en especial as referentes ao xénero, ás razas e ás etnias. a d B1.10.Identificación da lingua galega con diversos contextos de uso oral da lingua: en diferentes ámbitos profesionais (sanidade, educación, medios de comunicación...) e en conversas con persoas coñecidas ou descoñecidas. B1.10. Identificar a lingua galega con diversos contextos de uso oral. LGB Identifica a lingua galega oral con diversos contextos profesionais: sanidade, educación, medios de comunicación... LGB Recoñece a posibilidade de uso da lingua galega en conversas con persoas coñecidas ou descoñecidas. BLOQUE 2. COMUNICACIÓN ESCRITA: LER

30 ÁREA LINGUA GALEGA E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave I j o B2.1. Comprensión de informacións concretas en textos de uso cotián como invitacións, felicitacións, notas e avisos ou mensaxes curtas. B2.2. Comprensión de información xeral sobre feitos e acontecementos próximos á experiencia do alumnado en textos breves e sinxelos procedentes dos medios de comunicación social, especialmente a noticia. B2.3. Localización de información en textos para aprender vinculados á experiencia, tanto en textos producidos con finalidade didáctica como nos de uso cotián (folletos, descricións, instrucións e explicacións). B2.1. Comprender a información explícita en textos sinxelos de uso cotián ou procedentes dos medios de comunicación. LGB Comprende a información relevante de textos sinxelos, sobre feitos e acontecementos próximos á experiencia do alumnado, procedentes dos medios de comunicación social. LGB Comprende informacións concretas en textos sinxelos, propios de situacións cotiás, como invitacións, felicitacións, notas e avisos ou mensaxes curtas. LGB Localiza información en textos breves e sinxelos vinculados á experiencia, tanto os producidos con finalidade didáctica como os de uso cotián (folletos, descricións, instrucións e explicacións). CD CSIEE B2.4. Interpretación da información das ilustracións. B2.2. Interpretar e comprender, de maneira xeral, a información procedente de ilustracións. LGB Interpreta e comprende, de maneira xeral, a información de ilustracións. CSIEE CMCT

31 ÁREA LINGUA GALEGA E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave a a i B2.5. Lectura guiada de textos sinxelos adecuados aos intereses infantís para chegar progresivamente á expresividade e autonomía lectoras. B2.6. Introdución ao uso xeral das bibliotecas da aula e do centro, como instrumento cotián de busca de información e fonte de recursos textuais diversos. B2.3. Ler, de forma guiada, textos sinxelos adecuados aos seus intereses para chegar progresivamente á expresividade e autonomía lectoras. B2.4. Usar as bibliotecas de aula e de centro, respectando as normas básicas de funcionamento. LGB Descodifica de forma axeitada na lectura de textos moi sinxelos. LGB Le textos sinxelos en voz alta, acadando progresivamente a velocidade axeitada. LGB Utiliza as bibliotecas de aula e de centro, respectando as normas básicas e máis sinxelas do seu funcionamento. LGB Valora a utilidade das bibliotecas de aula e de centro e manipula os libros con coidado, devolvéndoos ao seu sitio logo de lelos. a B2.7. Iniciación á creación da biblioteca persoal. B2.5. Ter interese por ter unha biblioteca propia. LGB Amosa interese pola conservación e organización dos seus libros. a B2.8. Interese polos textos escritos como fonte de aprendizaxe e como medio de comunicación de experiencias e de regulación da convivencia. B2.6. Amosar interese polos textos escritos como fonte de aprendizaxe e medio de comunicación. LGB Amosa interese pola lectura como fonte de aprendizaxe e medio de comunicación.

32 ÁREA LINGUA GALEGA E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave a m B2.9. Adquisición progresiva da autonomía lectora, da capacidade de elección de temas e de textos e de expresión das preferencias persoais. B2.7. Amosar certa autonomía lectora e capacidade de selección de textos do seu interese, así como ser quen de expresar preferencias. LGB Selecciona textos do seu interese con certa autonomía, en función dos seus gustos e preferencias e explica dun xeito moi sinxelo, as súas preferencias lectoras. LGB Expresa, de maneira sinxela, opinións e valoracións sobre as lecturas feitas. CSIEE BLOQUE 3. COMUNICACIÓN ESCRITA: ESCRIBIR A B3.1. Produción e reescritura de textos moi sinxelos relativos a situacións cotiás infantís como invitacións, felicitacións, notas ou avisos. B3.2. Composición de textos moi sinxelos propios dos medios de comunicación social e/ou dos seus elementos (novas sinxelas e breves, titulares, pés de foto ) sobre acontecementos próximos á experiencia do alumnado en soportes habituais no ámbito escolar. B3.3. Composición de textos moi sinxelos relacionados coa escola para organizar e comunicar informa- B3.1. Producir e reescribir textos sinxelos relativos a situacións cotiás infantís, aqueles propios dos medios de comunicación ou os relacionados coa escola, respectando as convencións elementais da escrita. LGB Produce e reescribe textos moi sinxelos relativos a situacións cotiás infantís como invitacións, felicitacións, notas ou avisos. LGB Elabora pequenos textos con certa coherencia e de xeito creativo. LGB Usa o punto nos seus escritos. CSIEE CSIEE LGB Interésase por aplicar as regras ortográfi-

33 ÁREA LINGUA GALEGA E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave ción (listaxes, descricións, explicacións elementais). B3.4. Respecto polas convencións xerais da escrita: uso das maiúsculas e do punto. cas, con especial atención ao uso das maiúsculas. LGB Compón pequenos textos propios dos medios de comunicación social e/ou dos seus elementos (novas sinxelas e breves, titulares, pés de foto ) sobre acontecementos próximos á súa experiencia. LGB Compón textos relacionados coa escola: listaxes,descricións e explicacións elementais. CSIEE CSIEE a a j B3.5. Utilización de xeito guiado de estratexias para a produción de textos, respondendo as preguntas de para quen, e que escribir, recoñecendo o tipo de texto (nota, aviso, conto). B3.6. Creación de textos moi sinxelos con intención informativa utilizando a linguaxe verbal e non verbal: carteis publicitarios, anuncios, cómic. B3.2. Utilizar de xeito guiado estratexias para a produción de textos, respondendo as preguntas de para quen, e que escribir, recoñecendo o tipo de texto (nota, aviso, conto). B3.3. Elaborar textos moi sinxelos que combinen a linguaxe verbal e a non verbal. LGB Utiliza de xeito guiado estratexias para a produción de textos, respondendo as preguntas de para quen, e que escribir, recoñecendo o tipo de texto (nota, aviso, conto). LGB Elabora textos moi sinxelos que combinan a linguaxe verbal e non verbal: carteis publicitarios, anuncios, cómic.

34 ÁREA LINGUA GALEGA E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave o CSIEE d i j i j a i B3.7. Iniciación á utilización de programas informáticos de procesamento de textos. B3.8. Utilización de elementos gráficos sinxelos, como a ilustración, para facilitar a comprensión. B3.9. Interese polo coidado e a presentación dos textos escritos e respecto pola norma ortográfica. B3.10. Interese polos textos escritos como medio de aprendizaxe e como medio de comunicación de experiencias, de regulación da convivencia e de expresión creativa. B3.4. Usar, de xeito guiado, programas informáticos de procesamento de texto. B3.5. Utilizar recursos gráficos, como a ilustración, que faciliten a comprensión dos textos. B3.6. Interesarse pola presentación dos traballos escritos e valorar a lingua escrita como medio de comunicación e de expresión creativa. LGB Usa de xeito guiado, programas informáticos de procesamento. LGB Ilustra creativamente os seus escritos con imaxes redundantes co seu contido. LGB Interésase pola presentación dos textos seguindo as normas básicas de presentación establecidas: disposición no papel, limpeza e calidade caligráfica. LGB Valora a lingua escrita como medio de comunicación e de expresión creativa. CD CSIEE CD CSIEE CD BLOQUE 4. COÑECEMENTO DA LINGUA B4.1. Inicio na identificación implícita e uso dalgúns termos lingüísti- B4.1. Utilizar terminoloxía lingüística e gramatical LGB Sinala a denominación dos textos traballados

35 ÁREA LINGUA GALEGA E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave cos elementais: denominación dos textos traballados; palabra e sílaba, nome propio. B4.2. Observación das variacións morfolóxicas (de singular e plural, feminino e masculino) en textos. moi básica, como apoio á comprensión e á produción de textos, así como aplicar o seu coñecemento no uso da lingua. e recoñece nestes, de forma xeral, palabras e sílabas LGB Diferencia as sílabas que conforman cada palabra. LGB Identifica os nomes propios a partir de palabras dadas, frases ou textos. LGB Sinala o xénero e número de palabras dadas. B4.3. Iniciación ao coñecemento das normas ortográficas máis sinxelas. B4.2. Coñecer, de forma xeral, as normas ortográficas máis sinxelas. LGB Coñece, de forma xeral, as normas ortográficas máis sinxelas e aprecia o seu valor social e a necesidade de cinguirse a elas. o B4.4. Recoñecemento da relación entre son e grafía no sistema lingüístico galego. B4.5. Identificación da palabra como instrumento para a segmentación da escritura. B4.6. Identificación de similitudes e diferenzas entre as linguas que coñece para mellorar na súa aprendizaxe B4.3. Recoñecer a relación entre son e grafía así como as palabras como instrumento para a segmentación da escritura. B4.4. Comparar aspectos moi básicos das linguas que coñece para mellorar LGB Recoñece a relación entre son e grafía. LGB Separa as palabras que conforman un enunciado. LGB Compara aspectos moi elementais e evidentes (gráficos, fonéticos, sin-

36 ÁREA LINGUA GALEGA E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave e lograr unha competencia comunicativa integrada. BLOQUE 5. EDUCACIÓN LITERARIA na súa aprendizaxe e lograr unha competencia integrada. tácticos, léxicos) das linguas que coñece. d o d i B5.1. Recreación e reescritura moi sinxela, usando modelos, de diversos textos literarios (narrativos ou poéticos): breves contos, poemas, refráns, adiviñas, trabalinguas, cantigas e xogos de sorte. B5.2. Valoración e aprecio do texto literario galego como vehículo de comunicación, fonte de coñecemento da nosa cultura e como recurso de gozo persoal. B5.3. Lectura guiada de textos adecuados aos intereses infantís, para chegar progresivamente á expresividade e á autonomía lectoras. B5.1. Recrear e reescribir de xeito moi sinxelo diversos textos literarios, usando modelos. B5.2. Ler, de forma guiada, textos adecuados aos intereses infantís, para chegar progresivamente á expresividade e á autonomía lectoras. LGB Recrea e reescribe de xeito moi sinxelo diversos textos literarios: breves contos, poemas, refráns, adiviñas, trabalinguas, cantigas e xogos de sorte; usando modelos. LGB Valora textos breves e sinxelos da literatura galega como fonte de coñecemento da nosa cultura e como recurso de gozo persoal. LGB Le, de forma guiada, textos en silencio, adecuados aos intereses infantís, para chegar progresivamente á autonomía lectora. CD LGB Le, de forma guiada e en voz alta, textos adecuados aos intereses in-

37 ÁREA LINGUA GALEGA E LITERATURA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave fantís, para chegar progresivamente á expresividade lectora. CD o a d o a d o B5.4. Recreación e composición de breves relatos para comunicar sentimentos e experiencias persoais. B5.5. Valoración da literatura en calquera lingua (maioritaria, minoritaria ou minorizada), como vehículo de comunicación e como recurso de gozo persoal. B5.6. Interese por coñecer os modelos narrativos e poéticos que se utilizan noutras culturas. B5.7. Comparación de imaxes, símbolos e mitos facilmente interpretables que noutras culturas serven para entender o mundo e axudan a coñecer outras maneiras de relacións sociais. B5.3. Recrear e compoñer breves relatos a partir de modelos sinxelos. B5.4. Valorar a literatura en calquera lingua, como vehículo de comunicación e como recurso de gozo persoal. B5.5. Amosar interese, respecto e tolerancia ante as diferenzas persoais, sociais e culturais. LGB Recrea e compón breves relatos, a partir de modelos sinxelos, para comunicar sentimentos e experiencias persoais. LGB Valora a literatura en calquera lingua, como vehículo de comunicación e como recurso de gozo persoal. LGB Amosa curiosidade por coñecer outros costumes e formas de relación social, respectando e valorando a diversidade cultural.

38

39 1. CARACTERÍSTICAS DA ÁREA A nosa proposta aséntase nos dous principios fundamentais para a elaboración do coñecemento: a) o carácter constructivista do pensamento infantil (na liña de Piaget, Aebli e Vygotsky), e b) a propia estrutura epistemolóxica da matemática. A partir desta dobre fundamentación, o alumno e a alumna progresan desde o coñecemento sensomotor da realidade cantidade, magnitude, medidas corporais e a conceptualización das operacións concretas contar, comparar, clasificar, relacionar, seriar ata as representacións lóxicas propias do pensamento formal. 2. A ÁREA DE MATEMÁTICAS NO PRIMEIRO NIVEL No primeiro nivel de Educación Primaria, desenvólvense contidos dos catro bloques que compoñen a área Procesos, métodos e actitudes en Matemáticas. É a columna vertebral do resto dos bloques e debe formar parte do quefacer diario na aula para traballar o resto dos contidos e conseguir que todo o alumnado, ao rematar a educación primaria, sexa quen de describir e analizar situacións de cambio, encontrar patróns, regularidades e leis matemáticas en contextos numéricos, xeométricos e funcionais, valorando a súa utilidade para facer predicións. Débese traballar no afondamento nos problemas resoltos, formulando pequenas variacións nos datos, outras preguntas etc., expresando verbalmente de forma razoada o proceso seguido na resolución dun problema, utilizando procesos de razoamento e estratexias de resolución de problemas, realizando os cálculos necesarios e comprobando as solucións obtidas Números. De modo intuitivo, e a partir da súa experiencia, os alumnos e as alumnas destas idades inician a asimilación do concepto de número natural, do sistema de numeración decimal e de operacións aditivas (suma e resta), ata abordar a multiplicación, que se introduce neste curso de forma experimental, sen formalizala. Todas estas operacións se aplican a situacións da súa vida cotiá, destacando tamén o papel do cálculo mental para o desenvolvemento da capacidade de operar con números e de estimar resultados. Así, neste curso, deberán empezar a elaborar as súas propias estratexias de cálculo e a usalas para facer estimacións o aproximacións Medida. Neste curso, a medida trabállase de forma experimental mediante a realización de medicións de lonxitudes, capacidades e masas. Primeiro, con unidades corporais, e posteriormente, con unidades arbitrarias, poñendo aos alumnos e ás alumnas en situación de que descubran a necesidade de utilizar unhas unidades de medida convencionais aceptadas e utilizadas por todos. Faranse medicións directas coa conséguente necesidade de utilizar instrumentos e unidades de medida oportunos que permitan expresar o resultado.

40 As unidades de medida do tempo introdúcense precedidas do establecemento de relacións temporais como antes, despois, agora, onte, etc. os alumnos e as alumnas acostumaranse a manexar o calendario, o reloxo e as moedas de curso legal, facéndose necesario o estudo do euro. A aprendizaxe destes coñecementos aplicarase á resolución de problemas concretos ambientados na súa vida cotiá, co que comezarán a desenvolver a capacidade de estimar resultados relacionados con ela Xeometría. O estudo dos conceptos xeométricos realízase tomando a realidade como punto de partida, recoñecendo corpos e formas xeométricas nos obxectos familiares do contorno; e establecendo previamente relacións espaciais tales como arriba-abaixo, dereita-esquerda, dentro-fóra, interiorexterior, etc. A través destes obxectos, recoñécense e identifícanse as principais formas (cadrados, círculos, triángulos) e corpos xeométricos (cubos, esferas, etc.), e realízanse composicións e descomposicións de figuras planas. Con estes conceptos desenvólvense nos alumnos e nas alumnas as capacidades de comprensión, representación e orientación espacial, así como a capacidade de organizar e describir desprazamentos propios o sobre a situación dos obxectos, buscando puntos de referencia que os axuden Estatística e probabilidade. Neste curso iníciase o tratamento da recollida e organización de datos para manexar información, partindo da observación de fenómenos que suceden no seu contorno inmediato. Iníciase a interpretación de datos, de táboas de rexistros con poucos datos e de diagramas de barras e gráficas sinxelas. 3. CONTIDOS, CRITERIOS DE AVALIACIÓN, ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE E COMPETENCIAS CLAVES.

41 ÁREA MATEMÁTICAS CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave BLOQUE 1. PROCESOS, MÉTODOS E ACTITUDES EN MATEMÁTICAS g g g i B1.1. Expresión verbal do proceso de razoamento da resolución dun problema sinxelo. B1.2. Confianza nas propias capacidades para desenvolver actitudes apropiadas e afrontar as dificultades propias do traballo científico. B1.3. Utilización guiada de medios tecnolóxicos no proceso de aprendizaxe. B1.1. Expresar verbalmente de forma sinxela o proceso seguido na resolución dun problema. B1.2. Desenvolver e cultivar as actitudes persoais polo traballo matemático ben feito. B1.3. Iniciarse na utilización dos medios tecnolóxicos no proceso de aprendizaxe coa axuda guiada do mestre ou da mestra. MTB Comunica verbalmente de forma sinxela o proceso seguido na resolución dun problema simple de matemáticas ou en contextos da realidade. MTB Desenvolve e amosa actitudes axeitadas para o traballo limpo, claro e ordenado no caderno e en calquera aspecto a traballar na área de Matemáticas. MTB Manifesta interese na utilización dos medios tecnolóxicos no proceso de aprendizaxe. CMCT CMCT CMCT CD BLOQUE 2. NÚMEROS g B2.1. Números naturais ata o 99. B2.2. Nome e grafía dos números ata o 99. B2.3. Equivalencias entre os elementos do sistema de numeración decimal: unidades e decenas. B2.4. O sistema de numeración decimal: valor de posición das ci- B2.1. Ler, escribir e ordenar números enteiros utilizando razoamentos apropiados. MTB Le, escribe e ordena números ata o 99. MTB Identifica o valor de posición das cifras en situacións e contextos reais. CMCT CMCT

42 ÁREA MATEMÁTICAS CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave fras. B2.5. Identifica o número anterior e o seguinte a un dado. B2.6. Identifica o número maior, o menor e o igual a un dado. g B2.7. Identifica os números ordinais do 1º ao 10º. B2.8. Utilización e relación dos números ordinais. Comparación de números. B2.3. Equivalencias entre os elementos do sistema de numeración decimal: unidades e decenas. B2.2. Interpretar diferentes tipos de números segundo o seu valor, en situacións da vida cotiá. MTB Utiliza os números ordinais en contextos reais. MTB Interpreta en textos numéricos e da vida cotiá números naturais ata o 99. MTB Descompón e compón números naturais, interpretando o valor de posición de cada unha das súas cifras. CMCT CMCT CMCT MTB Ordena números enteiros e represéntaos na recta numérica. CMCT g B2.9. Iniciación no desenvolvemento de estratexias persoais de cálculo mental. B2.10. Gusto pola presentación ordenada e limpa dos cálculos e dos resultados. B2.3. Realizar operacións e cálculos numéricos mediante diferentes procedementos, incluído o cálculo mental, en situación de resolución de problemas. MTB Realiza cálculos numéricos básicos coa operación de suma na resolución de problemas contextualizados. CMCT MTB Realiza cálculos CMCT

43 ÁREA MATEMÁTICAS CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave B2.11. Cálculo de sumas e restas. B2.12. Utilización en situacións familiares da suma para xuntar ou engadir e da resta para separar ou quitar. numéricos básicos coa operación de resta (sen levadas) na resolución de problemas contextualizados. MTB Emprega procedementos diversos na realización de cálculos numéricos básicos. CMCT g B2.13. Resolución de problemas da vida cotiá. B2.4. Identificar e resolver problemas da vida cotiá, adecuados ao seu nivel, establecendo conexións entre a realidade e as matemáticas e valorando a utilidade dos coñecementos matemáticos adecuados e reflexionando sobre o proceso aplicado para a resolución de problemas. MTB Resolve problemas que impliquen o dominio dos contidos traballados. MTB Iníciase na reflexión sobre o procedemento aplicado á resolución de problemas: revisando as operacións empregadas, as unidades dos resultados, comprobando e interpretando as solucións no contexto. CMCT CMCT CSIEE BLOQUE 3. MEDIDA g B3.1. Medición con instrumentos e estratexias non convencionais. B3.2. Estimación de resultados de medidas (distancias, tamaños, pesos, capacidades...) en contextos familiares. B3.1. Utilizar o palmo, o paso e o pé para realizar medidas e estimacións. B3.2. Comparar e identificar cal é o obxecto de maior peso, por estimación e/ou utilizando a balanza. MTB Realiza medicións co palmo, o paso e o pé. MTB Realiza comparacións de peso entre dous obxectos de uso habitual. CMCT CMCT

44 ÁREA MATEMÁTICAS CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave B3.3. Comparar e identificar cal é o recipiente de maior capacidade, por estimación. MTB Compara e identifica cal é o recipiente de maior capacidade. CMCT g B3.3. Unidades de medida do tempo e as súas relacións: minuto, hora, día, semana e ano. B3.4. Lectura sinxela en reloxos analóxicos e dixitais. B3.4. Iníciase no coñecemento das unidades básicas de medida do tempo e as súas relacións, utilizándoas para resolver problemas da vida diaria. MTB Coñece e utiliza as unidades de medida do tempo e as súas relación. Minuto, hora, día, semana e ano. MTB Le en reloxos analóxicos e dixitais a hora en punto e a media hora. CMCT CMCT MTB Resolve problemas sinxelos da vida diaria utilizando as medidas temporais e as súas relacións. CMCT g B3.5. O sistema monetario da Unión Europea. Unidade principal: o euro. Valor das diferentes moedas e billetes. B3.6. Equivalencias entre moedas e billetes. B3.5. Iníciase no coñecemento do valor e as equivalencias entre as diferentes moedas e billetes do sistema monetario da Unión Europea. MTB Coñece a función e o valor das diferentes moedas e billetes (5,10, 20 e 50 euros) do sistema monetario da Unión Europea utilizándoas tanto para resolver problemas en situación reais como figuradas. CMCT g B3.7. Resolución de problemas de medida. B3.6. Identificar e resolver problemas da vida cotiá adecuados ao seu nivel, establecendo conexións entre a realidade e as matemáticas e valo- MTB Resolve problemas sinxelos de medida. CMCT MTB Reflexiona sobre CMCT

45 ÁREA MATEMÁTICAS CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave BLOQUE 4. XEOMETRÍA rando a utilidade dos coñecementos matemáticos axeitados e reflexionando sobre o proceso aplicado para a resolución de problemas. o proceso seguido na resolución de problemas revisando as operacións utilizadas e as unidades dos resultados. CSIEE g B4.1. Interpretación de representacións espaciais sinxelas en situacións da vida cotiá. B4.2. Descrición de posicións e movementos, en relación a un mesmo e a outros puntos de referencia. B4.3. Interese e curiosidade pola identificación das formas e dos seus elementos característicos. B4.4. Confianza nas propias posibilidades; curiosidade, interese e constancia na busca de solucións. B4.5. Uso do vocabulario xeométrico para describir itinerarios: liñas abertas e pechadas; rectas e curvas. B4.6. Busca de elementos de regularidade en figuras e corpos a partir da manipulación de obxectos. B4.1. Interpretar representacións espaciais sinxelas realizadas a partir de sistemas de referencia e de obxectos ou situacións familiares. MTB Describe a situación dun obxecto do espazo próximo en relación a un mesmo utilizando os conceptos de esquerdadereita, diante-detrás, arriba-abaixo, preto-lonxe e próximo-afastado. MTB Describe a situación dun obxecto do espazo próximo en relación a outros puntos de referencia utilizando os conceptos de esquerda-dereita, diantedetrás, arriba-abaixo, pretolonxe e próximo-afastado. CMCT CMCT

46 ÁREA MATEMÁTICAS CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave g B4.7. Formas planas e espaciais: clasificación de figuras planas. B4.2. Coñecer as figuras planas básicas: cadrado, círculo, rectángulo e triángulo. MTB Recoñece formas rectangulares, triangulares e circulares en obxectos do contorno inmediato. CMCT g B4.8. Resolución de problemas de xeometría relacionados coa vida cotiá. B4.3. Identificar, resolver problemas da vida cotiá axeitados ao seu nivel, establecendo conexións entre a realidade e as matemáticas e valorando a utilidade dos coñecementos matemáticos axeitados e reflexionando sobre o proceso aplicado para a resolución de problemas. MTB Resolve problemas xeométricos sinxelos que impliquen dominio dos contidos traballados. MTB Iníciase na reflexión sobre o procedemento aplicado á resolución de problemas: revisando as operacións empregadas, as unidades dos resultados, comprobando e interpretando as solucións no contexto. CMCT CMCT CSIEE BLOQUE 5. ESTATÍSTICA E PROBABILIDADE g B5.1. Recollida e clasificación de datos. B5.1. Recoller e rexistrar unha información que se poida cuantificar, utilizando algúns recursos sinxelos de representación gráfica: táboas de datos, bloques de barras, diagramas lineais comunicando a información. MTB5.1.1.Rexistra e interpreta datos sinxelos en representacións gráficas básicas. MTB Resolve sinxelos problemas nos que interveña a lectura de gráficos. CMCT CMCT

47

48 1. CARACTERÍSTICAS DA ÁREAS Entendemos como medio o conxunto de elementos, feitos e factores de diversa índole, natural e social, que teñen lugar no contorno das persoas. Nestas áreas, intimamente relacionadas pois o medio determina o social e viceversa, constrúese un coñecemento da realidade que, partindo das propias percepcións e vivencias dos alumnos e das alumnas, vaise facendo máis racional e obxectivo. Así mesmo, proporciónanse os recursos necesarios para iniciar unha aproximación científica á análise do medio, desenvolvendo nos alumnos e as alumnas as capacidades de indagación e busca de explicacións e de solucións aos problemas que presenta a propia experiencia cotiá. Incorpóranse tamén contidos relacionados coa autonomía persoal, coa saúde, coa participación responsable e crítica en actividades en grupo, etc., así como unha serie de aspectos relativos á sociedade actual que á súa vez han de terse en conta, tamén, desde o resto das áreas do currículo, pero que aparecen con todo o seu significado nas áreas de Ciencias d Natureza e Ciencias Sociais e que son, por exemplo: - O respecto ante a diversidade física e intelectual das persoas. - A valoración do patrimonio cultural dos pobos. - A adquisición de actitudes non consumistas. - A protección do medio ambiente. - A educación para o ocio e a cultura, etc. Nestas áreas conflúen varias disciplinas (Ciencias da natureza, Ciencias Sociais, Antropoloxía, Socioloxía, etc.), con contidos e métodos propios, pero todas elas comprometidas en abarcar aspectos e dimensións do contorno humano. Así, en Primaria teñen un carácter integrador e globalizador, xa que en Secundaria os alumnos e as alumnas terán a posibilidade de facer un estudo máis analítico destas materias. 2. A ÁREA DE CIENCIAS DA NATUREZA. Centrándonos no primeiro nivel de Educación Primaria, neste estadio do desenvolvemento dos nenos e das nenas preténdese conseguir unha comprensión do medio a través da formulación gradual e consistente dunha serie de experiencias de aprendizaxe baseadas nas súas propias. Os contidos da área estrutúranse ao redor dos seguintes bloques de contido: O bloque 1: iniciación á actividade científica. Oriéntase basicamente aos coñecementos necesarios para a planificación, realización e posterior comunicación dos resultados de tarefas integradas, proxectos, experimentacións ou pequenas investigacións. Integra así coñecementos conceptuais, procedementais e actitudinais necesarios para o desen-

49 volvemento dos catro bloques restantes tendo, polo tanto, carácter fundamental e transversal para o desenvolvemento da área. O bloque 2: o ser humano e a saúde. Integra coñecementos, habilidades e destrezas encamiñados ao coñecemento do propio corpo e das interaccións deste cos demais seres humanos e co medio, á prevención de condutas de risco e a desenvolver e fortalecer comportamentos responsables e estilos de vida saudables. Recolle tamén o coñecemento de si mesmo/a para valorarse como diferente, respectar a diversidade e para facilitar o equilibrio emocional. O bloque 3: os seres vivos. Oriéntase fundamentalmente ao coñecemento, respecto e aprecio das plantas e dos animais e ao interese por conservar a biodiversidade. O bloque 4: materia e enerxía. Inclúe contidos relacionados coas propiedades dos materiais e as diferentes formas de enerxía, as consecuencias medioambientais do seu uso, así como a experimentación de fenómenos físicos e químicos sinxelos. O bloque 5: a tecnoloxía, aparellos e máquinas. Inclúe basicamente contidos relacionados coas máquinas e cos aparellos de uso cotián, a enerxía que empregan e os avances científicos e tecnolóxicos que inflúen nas condicións de vida actual. 3. CONTIDOS, CRITERIOS DE AVALIACIÓN, ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE E COMPETENCIAS CLAVES.

50 ÁREA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave BLOQUE 1. INICIACIÓN Á ACTIVIDADE CIENTÍFICA h i j a c m B1.1. Iniciación á actividade científica. B1.2. Realización de proxectos con guía na súa estrutura e presentación de resultados. B1.3. Busca guiada de información en internet e noutros soportes. B1.4. Elaboración guiada de textos escritos básicos, murais, paneis, esquemas ou presentacións para recoller conclusións. B1.5. O traballo cooperativo. B1.6. Iniciación ás técnicas de traballo. Recursos e técnicas de traballo intelectual. B1.7. Hábitos de traballo, esforzo e responsabilidade. B1.1. Buscar, seleccionar información de forma guiada e comunicar os resultados en diferentes soportes. B1.2. Traballar de forma cooperativa, respectando os compañeiros/as, o material e as normas de convivencia. CNB Busca e selecciona información de forma guiada e comunica o resultado de forma oral e escrita, de maneira limpa, clara e ordenada, en diferentes soportes. CNB Manifesta certa autonomía na observación e na planificación de accións e tarefas e ten iniciativa na toma de decisións. CNB Utiliza estratexias para traballar de forma individual e en equipo e respecta os compañeiros/as, o material e as normas de convivencia. CMCCT CSIEE CD CMCCT CSIEE CMCCT CSIEE BLOQUE 2. O SER HUMANO E A SAÚDE a d h B2.1. Identificación do home e da muller como seres vivos. B2.2. Comparación con outros seres vivos. B2.3. Observación de igualdades B2.1. Identificar semellanzas e diferenzas entre as persoas valorando a diversidade. CNB Identifica semellanzas e diferenzas entre as persoas valorando a diversidade. CNB Recoñece partes do propio corpo. CMCCT CMCCT

51 ÁREA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave k m e diferenzas entre as persoas. B2.4. Identificación das partes do corpo humano. B2.5. Identificación e verbalización de emocións (medo, tristura, enfado, ledicia) e sentimentos propios e alleos. CNB Verbaliza e comparte emocións e sentimentos propios e alleos. CMCCT a d h k m c g h B2.6. Hábitos que inflúen nunha vida saudable: alimentación variada e equilibrada, a hixiene persoal, o exercicio físico regulado, o descanso e a adecuada utilización do tempo de lecer. B2.7. Identificación de alimentos diarios necesarios. B2.8. Análise e costumes na alimentación diaria. B2.2. Coñecer e valorar a relación entre o benestar e a práctica de determinados hábitos: a hixiene persoal, a alimentación variada, o exercicio físico regulado sen excesos ou o descanso diario. B2.3. Deseñar, de forma colectiva, un menú semanal de merendas saudables para o recreo. CNB Relaciona a vida saudable cunha alimentación adecuada. CNB Relaciona o exercicio físico, os hábitos de hixiene e o tempo de lecer coa propia saúde. CNB Analiza os seus costumes na alimentación diaria e aplica o menú semanal de merendas na escola. CMCCT CMCT CMCCT CSIEE BLOQUE 3. OS SERES VIVOS h l B3.1. Os seres vivos: as plantas e os animais. B3.2. Identificación das características e dos comportamentos de animais e plantas para adaptarse ao seu medio. B3.1. Identificar e explicar en diferentes soportes, as principais características das plantas e dos animais. CNB Explica as principais diferenzas entre plantas e animais empregando diferentes soportes. CMCCT CNB Identifica e describe, con criterios elementais, animais e CMCCT

52 ÁREA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave plantas do seu contorno. CNB Amosa condutas de respecto e coidado cara aos seres vivos. CMCCT a c h i j l m o B3.3. Observación e identificación de animais e plantas do contorno. B3.4. Clasificación e rexistro dos seres vivos do contorno segundo criterios observables e variados empregando diferentes soportes. B3.5. Valoración da responsabilidade no coidado de plantas e animais domésticos e do contorno. B3.2. Observar e identificar, de maneira elemental e en equipo, algún ser vivo no seu medio natural ou na aula e comunicar de xeito oral e escrito os resultados, empregando diferentes soportes. CNB Recolle datos a partir da súa observación e comunícaos empregando diferentes soportes. CMCCT CSIEE CD BLOQUE 4. MATERIA E ENERXÍA a h B4.1. Tarefas de redución, reutilización e reciclaxe na escola e no seu contorno próximo. B4.2. Uso responsable da auga na vida cotiá B4.3. Identificación do ruído como unha forma de contaminación acústica e de fontes sonoras do contorno próximo. B4.1. Adoptar medidas de protección medioambientais e poñelas en práctica na escola. CNB Reduce, reutiliza e recicla obxectos na escola. CNB Identifica e adopta medidas de uso responsable da auga na escola. CMCCT CSIEE CMCCT B4.4. Exploración de materiais e B4.2. Experimentar e ma- CNB Identifica cor, dureza, CMCCT

53 ÁREA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave g h obxectos do contorno para identificar propiedades físicas observables (cor, dureza, cheiro, sabor e textura) e a súa utilidade. BLOQUE 5. A TECNOLOXÍA, OBXECTOS E MÁQUINAS nipular instrumentos e obxectos sinxelos de uso cotián identificando algunhas propiedades físicas. cheiro, sabor e textura en materiais e obxectos de uso cotián. a c d h j m a h i B5.1. Observación e clasificación de aparellos e máquinas sinxelas do contorno identificando a súa utilidade e evitando estereotipos sexistas. B5.2. Manipulación e observación do funcionamento de aparellos sinxelos domésticos e escolares (lapis, afialapis, teléfono, balanza, tesoira, espremedor etc.) B5.3. Montaxe e desmontaxe de xogos e obxectos sinxelos relacionados coa vida cotiá. B5.4. Identificación dos compoñentes básicos dun ordenador. B5.5 Coidado dos recursos informáticos. B5.1. Manexar obxectos e aparellos simples domésticos e escolares, describir os seus materiais e o seu funcionamento e utilizalos con seguridade evitando estereotipos sexistas. B5.2. Empregar o ordenador identificando os compoñentes básicos e coidando o seu uso. CNB Coñece e nomea os oficios das persoas do seu contorno e evita estereotipos sexistas. CNB Identifica e manexa algúns aparellos e máquinas simples de uso cotián empregándoos con seguridade e evitando estereotipos sexistas. CNB Identifica e nomea correctamente as partes dun ordenador cando traballa con el. CNB Emprega o ordenador de forma guiada e fai un bo uso. CMCCT CMCCT CSIEE CMCCT CD CMCCT CD

54 4. A ÁREA DE CIENCIAS SOCIAIS. A área de Ciencias sociais ten como obxecto contribuír ao desenvolvemento persoal e social do alumnado, achegándolle os recursos necesarios para integrarse e participar de forma activa na sociedade na que vive, partindo da comprensión da realidade física, social e histórica máis próxima ata poder comprender o mundo dun xeito máis global. O desenvolvemento persoal e social dos alumnos e alumnas como futuros cidadáns e cidadás implica, por unha banda, coñecer os mecanismos fundamentais da democracia respectando as regras da vida colectiva e, por outra, interactuar coa contorna e o medio velando pola súa conservación ao seren estes bens comúns e compartidos. A área das Ciencias sociais integra diversos ámbitos de estudo, centrándose en aspectos xeográficos, sociolóxicos, económicos e históricos. A organización de contidos da área por bloques establécese en base a estes ámbitos co fin de facilitar a concreción curricular da área e da etapa. En ningún caso, o desenvolvemento curricular se limitará a seguir esta estrutura, senón que os contidos serán abordados dun xeito global e interdisciplinar. Estrutúrase nos seguintes bloques: Bloque 1: Contidos comúns. Establécense os contidos comúns da área, facendo referencia ás distintas técnicas, estratexias e métodos de traballo que potencian e favorecen a adquisición de aprendizaxes sobre o coñecemento do medio por parte do alumnado. Polo tanto, este bloque constitúe o eixe fundamental para abordar os elementos curriculares dos outros bloques cun enfoque transversal. Supón, ademais, a iniciación no coñecemento científico, non como saber disciplinar senón como un conxunto de procesos, destrezas e actitudes que contribúen a explorar e comprender a realidade. O uso das ferramentas TIC tamén ten especial consideración neste bloque pois se considera recurso fundamental, entre outras fontes, para a busca de información, simulación de procesos e presentación de conclusións referidas ás Ciencias sociais. Por último, neste apartado destaca a importancia que ten o traballo en equipo como punto de partida para unha participación activa e construtiva da vida social e como medida de atención á diversidade que favorece o proceso de inclusión do alumnado. No bloque 2: O mundo no que vivimos. Realízase o estudo da xeografía, tanto da contorna próxima, achegando ao alumnado á realidade que coñece, como de contextos máis afastados para fomentar unha visión máis completa. No desenvolvemento deste bloque utilizaranse diferentes tipos de fontes xeográficas de información: textos, cadros e gráficos, esquemas, representacións cartográficas, fotografías e imaxes sintéticas para identificar e localizar obxectos e feitos xeográficos, facendo especial atención no territorio galego e español. O bloque inclúe contidos que abranguen desde o Universo, a representación da Terra e a orientación no espazo, a auga e o consumo responsable, o clima e o cambio climático, a paisaxe e os

55 seus principais elementos (relevo, clima, hidrografía ) e a intervención humana no medio e as súas consecuencias ambientais. Bloque 3: Vivir en sociedade. Será posible iniciar un proceso de comprensión das características dos distintos grupos sociais, respectando e valorando as súas diferenzas e ás persoas integrantes, a produción e reparto dos bens de consumo, sectores de produción, a vida económica dos cidadáns e cidadás, a capacidade emprendedora dos membros da sociedade e a función dinamizadora da actividade empresarial na sociedade, a organización social, política e territorial galega e española e o coñecemento do territorio, institucións e poboación europeas. Bloque 4: As pegadas do tempo. Traballarase a comprensión de conceptos como o tempo histórico e a súa medida, a capacidade de ordenar temporalmente algúns feitos históricos e outros feitos relevantes, utilizando para iso as nocións básicas de sucesión, duración e simultaneidade a través da realización de cronogramas, liñas do tempo, mapas mentais, árbores xenealóxicas, biografías etc. Investigarase sobre as grandes etapas históricas da humanidade para adquirir unha idea da idade da historia, asociadas aos feitos que marcan os seus inicios e seus finais, sendo preciso coñecer as condicións históricas, eventos e persoas relevantes en diferentes períodos de tempo. É importante para o alumnado adquirir as referencias históricas que lles permitan elaborar unha interpretación persoal do mundo, a través duns coñecementos básicos da historia de Galicia e de España, respectando e valorando os aspectos comúns e de carácter diverso. Neste bloque utilizaranse diversas fontes textuais e gráficas como mapas e calquera outra representación adecuada para a identificación e a análise de procesos históricos. 5. CONTIDOS, CRITERIOS DE AVALIACIÓN, ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE E COMPETENCIAS CLAVES.

56 ÁREA CIENCIAS SOCIAIS CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave BLOQUE 1. CONTIDOS COMÚNS d h i a c d B1.1.O establecemento de conxecturas, de predicións e, a observación, e experimentación como procesos básicos que favorecen a Iniciación ao coñecemento científico. B1. 2.Propostas de traballo que xurdan dunha situación problema, acontecemento ou inquietude da contorna que os rodea, que supoña un proceso de investigación e acción por parte do alumnado e facilite o proceso de autorregulación de aprendizaxes. B1. 3 Introdución no uso das TIC e outras fontes (directas e indirectas) para obter información, analizala, organizala,documentar o proceso mediante o uso do cartafol e a comunicación das conclusións. B1. 4 Planificación, xestión e presentación dos traballos co fin de acadar obxectivos. B1.5.O traballo en equipo. B1.6.Iniciación na creación e o uso de hábitos e técnicas de estudo. B1.1.Realizar traballos de investigación que partan do establecemento de conxecturas, da observación, experimentación e da toma de conciencia dos sentimentos e sensacións como medios básicos para obter información, seleccionala, organizala, extraer conclusións e comunicalas sen esquecer a introdución ao manexo das TIC para este fin e valorando o esforzo realizado. B1.2. Traballar en equipo e adoitar un comportamento de respecto e tolerancia ante as achegas alleas. CSB1.1.1.Fai conxecturas, predicións e recolle información a través da observación e experimentación iniciándose no emprego das TIC e outras fontes directas e indirectas, selecciona a información relevante e a organiza, obtén conclusións sinxelas e as comunica. CSB1.1.2.Manifesta autonomía na planificación e execución de accións e tarefas coidando a súa presentación, ten iniciativa na toma de decisións e asume responsabilidades. CSB1.2.1.Participa en actividades individuais e de grupo adoitando un comportamento responsable, construtivo e solidario, valorando o esforzo e CD CMCCT CSIEE

57 ÁREA CIENCIAS SOCIAIS CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave m B1.7.Valoración do esforzo e coidado do material. B1.8.A cooperación e o diálogo como valores democráticos e recursos básicos na resolución pacífica de conflitos. B1.3.Empregar os mapas mentais como unha técnica básica de estudo. o coidado do material. CSB1.3.1.Elabora algúns mapas mentais sinxelos como técnica básica de estudo. h o B1.9.Utilización da terminoloxía propia da área. B1.4.Coñecer e iniciarse no emprego da terminoloxía propia da área. CSB1.4.1.Identifica a terminoloxía propia da área. CMCCT BLOQUE 2. O MUNDO QUE NOS RODEA h j o B2.1.A contorna física: observacións das características principais. B2.1.Identificar os elementos principais da contorna partindo do máis próximo a través da observación e uso das TIC. CSB2.1.1.Elabora e recolle información sobre aspectos da súa contorna natural, empregando imaxes, debuxos e outras fontes incluídas as TIC. CMCCT CD CSB2.1.2 Describe os elementos básicos da súa contorna máis próxima. CMCCT h h a o B2.2.O aire e a auga. Estudo das súas características e propiedades mediante a observación, experimentación a través sentidos e a formulación de conxecturas. A importancia para a vida e consumos responsables. B2.2. Recoñecer as características básicas do aire e a auga observadas e experimentadas a través dos sentidos. B2.3. Recoñecer e valorar a importancia que a auga e o aire teñen para a vida e reflexio- CSB2.2.1.Describe as características principais do aire e da auga. CSB2.3.1.Explica, de forma sinxela, a importancia que o uso responsable destes ele- CMCCT CMCCT

58 ÁREA CIENCIAS SOCIAIS CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave nar sobre a importancia que o uso responsable ten na súa contorna máis próxima. mentos ten na súa contorna máis próxima. g h i o h g a h B2.3.O tempo atmosférico. Observación e medicións sinxelas dos fenómenos atmosféricos que teñen lugar no espazo próximo e a súa simboloxía. Comprobación observado o tempo nos diferentes medios de comunicación: prensa, prensa dixital,.. B2.4.Os elementos do ceo, as súas características e o seu movemento como indicador do paso do tempo. Experimentación do paso do tempo observando o movemento do Sol e da Lúa e asocialo ás diferentes partes do día e á noite. B2.5.Observación, a través dos sentidos, da paisaxe que nos rodea.elementos naturais e huma- B2.4.Coñecer os fenómenos atmosféricos, a través das sensacións corporais, e describir os que xorden con máis frecuencia na súa contorna identificándoos nun mapa do tempo da prensa en papel ou dixital. B2.5.Realizar medicións sinxelas de datos con aparellos cotiás e facer pequenos rexistros do tempo atmosférico a nivel local. Comprobación co tempo dos xornais. B2.6.Identificar os elementos que aparecen no ceo e coñecer a importancia que o Sol ten para a vida. B2.7.Coñecer a importancia que o movemento dos elementos do ceo teñen como indicador do paso do tempo: o día, a noite e as partes do día. B2.8. Diferenciar entre os elementos naturais e os producidos pola man do home exis- CSB2.4.1.Nomea os fenómenos atmosféricos máis habituais no seu espazo próximo e interpreta a simboloxía básica nun mapa do tempo da prensa en papel ou dixital. CSB2.5.1.Realiza observacións, sinxelas recollidas de datos, rexistros e comprobación sobre o tempo atmosférico local. CSB2.6.1.Nomea os elementos presentes no ceo e explica a importancia que o Sol ten para a vida. CSB2.7.1.Relaciona o movemento dos elementos do ceo co cambio do día á noite e o paso do tempo ao longo do día: mañá, tarde e noite. CSB2.8.1.Diferencia entre elementos da paisaxe natural e a construída polo home e CMCCT CD CMCCT CMCCT CMCCT CMCCT

59 ÁREA CIENCIAS SOCIAIS CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave o nos da contorna. A importancia do coidado da natureza. BLOQUE 3. VIVIR EN SOCIEDADE tentes na contorna próxima poñendo exemplos. B2.9. Valorar a importancia que ten para a vida dos seres vivos o coidado dos elementos da paisaxe máis próxima. identifica algunha das accións humanas máis destacadas da contorna próxima. CSB2.9.1.Identifica algunha medida para a conservación da natureza máis próxima. CMCCT a c h a h a h h B3.1.Investigamos sobre as relacións de parentesco e roles familiares. B3.2.A escola: organización escolar, os membros e os seus roles,espazos físicos e recursos. B3.3.Os deberes e dereitos das persoas. A asemblea de clase como momento para a reflexión, o diálogo, a escoita activa e a resolución pacífica de conflitos. B3.1.Recoñecer as relacións simples de parentesco familiar e os seus roles identificándose, situándose e valorando á pertenza a unha familia con características propias así como contribuíndo ao reparto equitativo das tarefas domésticas entre os seus membros. B3.2.Coñecer e respectar todos os elementos que conforman a escola e as súas funcións. B3.3.Recoñecer á pertenza a certos grupos e participar neles respectando os principios básicos de convivencia. CSB3.1.1.Identifica as relacións de parentesco, discrimina os roles familiares e contribúe ao reparto equitativo das tarefas domésticas entre os membros da familia. CSB3.2.1.Identifica aos membros da comunidade escolar, describe as tarefas que desenvolven e as respectan. CSB3.3.1.Respecta as normas de convivencia establecidas na familia e na escola. CMCCT CMCCT B3.4. A casa e o lugar no que vi- B3.4. Identificar as partes da CSB Identifica as partes CMCCT

60 ÁREA CIENCIAS SOCIAIS CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave o vo. Estancias da casa e localización na contorna: aldea, vila, cidade. Elaboración dun esbozo da distribución da casa. casa e o uso que se fai nelas e diferenciar entre os diferentes tipos de vivendas que forman a súa contorna. B3.5. Coñecer as características básicas da contorna próxima e diferenciar os conceptos de cidade, vila, aldea. da casa, as representa nun esbozo e coñece e explica o uso que se fai delas. CSB3.4.2.Identifica diferentes tipos de vivendas e describe oralmente as diferenzas. CSB3.5.1.Explica a diferenza entre cidade, vila e aldea e sitúa a súa casa nalgunha delas. CMCCT h h n j h o B3.5.Os medios de transporte. Clasificación e abastecemento. B3.6.Educación viaria. Camiñando pola rúa. B3.7.Manifestacións culturais da contorna. B3.6.Coñecer os medios de transporte do seu ámbito, as características fundamentais e os clasifica segundo a súa función e uso. B3.7.Observar e discriminar diferentes elementos viarios que debera recoñecer un peón ou peoa para unha circulación óptima pola rúa. B3.8.Coñecer algunha das grandes manifestacións culturais que se celebran na escola valorando a súa diversidade e contribuíndo á súa conservación. CSB3.6.1.Clasifica os diferentes medios de transporte da contorna segundo os seus usos, funcións e características. CSB3.7.1.Coñece as sinais de tráfico necesarias para camiñar pola rúa correctamente: cores dos semáforos, pasos de peóns ou peoas, etc. CSB3.8.1.Cita e valora algunha das festas propias do outono, do inverno, da primavera e do verán que se celebran na contorna escolar e contribúe á súa conservación. CMCCT BLOQUE 4. AS PEGADAS DO TEMPO.

61 ÁREA CIENCIAS SOCIAIS CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave h gc h B4.1.Uso e medidas do tempo. Nocións básicas: antes, despois, día, mes. O paso do tempo: Liña do tempo da súa historia persoal. Árbore xenealóxica sinxela dos membros da súa familia. B4.1.Ordenar temporalmente, a través dunha liña do tempo, a evolución e algúns feitos relevantes da súa vida persoal empregando métodos sinxelos de observación e as unidades de medida temporais básicas. CSB4.1.1.Localiza e explica, nunha liña do tempo, a evolución e algúns feitos relevantes da súa vida persoal e empregando as unidades de medida do tempo máis básicas.. B4.2. Reconstruír a memoria do pasado próximo partindo de fontes familiares a través da realización dunha árbore xenealóxica sinxela dos membros da súa familia. CSB4.2.1.Explica oralmente unha árbore xenealóxica sinxela dos membros da súa familia. h g B4.2.Sistemas de medida do tempo. O día, a semana, os meses e o ano. O calendario como instrumento de medida do tempo. Creación dun calendario anual propio establecendo os horarios das xornadas escolares, as semanas, os meses, as estacións do ano, situando os aniversarios e os acontecementos máis importantes. B4.3.Ser consciente do paso do tempo empregando, como unidades de medida, os días, as semanas, os meses, o ano, as estacións e o calendario como instrumento para medir e representar o paso tempo. CSB4.3.1.Sabe o número de días que ten unha semana e os meses, nomea os meses do ano e diferencia as estacións segundo as súas características. CMCCT

62

63 1. CARACTERÍSTICAS DA ÁREA A área de Educación Artística está integrada por formas de comprensión, expresión e representación plástica, musical e dramática, mediante as cales se comunican diversos aspectos dos mundos interior e exterior do neno e da nena. Corresponde á Educación Artística potenciar o desenvolvemento de dúas capacidades básicas: por un lado a da percepción das representacións plásticas, musicais e dramáticas, e por outro, a da expresión de ideas e sentimentos a través delas, o que require o uso de regras, técnicas e recursos cun código propio, segundo o momento histórico e a cultura nos que se levan a cabo. 2. A ÁREA DE EDUCACIÓN ARTÍSTICA NO PRIMEIRO NIVEL 2.1. Área de Expresión Plástica A Expresión Plástica emprega as imaxes como soporte material e mediador, realizadas con instrumentos clásicos (debuxo, pintura e escultura), ou ben reproducidas por medios tecnolóxicos máis modernos (fotografía, cine, vídeo, televisión ou ordenador). Este curso supón a iniciación da aprendizaxe de significados e valores estéticos, partindo da produción propia dos alumnos e das alumnas, ata chegar á apreciación e ao goce das obras artísticas. Así, neste proxecto curricular contémplanse tres bloques básicos que comprenden a área. Bloque 1. Educación audiovisual. Está dedicado ao estudo da imaxe en todas as súas manifestacións, tanto visual como audiovisual. Neste bloque ten moita importancia a contribución que fan as tecnoloxías da información e da comunicación (TIC) ao mundo da imaxe. Bloque 2. Expresión artística. Este bloque recolle a exploración dos elementos propios da linguaxe plástica e visual, así como o tratamento dos materiais. Abrangue tamén as posibilidades para expresar o sentido e o percibido con creacións artísticas propias, despois da planificación. Bloque 3. Debuxo xeométrico. Atopamos aquí un desenvolvemento gráfico dos coñecementos adquiridos na área de matemáticas, no epígrafe de xeometría, polo que a competencia matemática e científico-tecnolóxica estará moi presente. 3. CONTIDOS, CRITERIOS DE AVALIACIÓN, ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE E COMPETENCIAS CLAVE.

64 ÁREA EDUCACIÓN ARTÍSTICA (EDUCACIÓN PLÁSTICA) CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave BLOQUE 1. EDUCACIÓN AUDIOVISUAL a j a j j B1.1. Valoración e respecto polas obras plásticas do contorno. B1.2. Valoración da limpeza, a orde e a presentación ao realizar un traballo. B1.3. Satisfacción na manipulación e na exploración de diferentes materiais. B1.4. Interese por usar adecuadamente os instrumentos, os espazos etc. B1.5. Observación e exploración sensorial dos elementos plásticos presentes nos ámbitos natural, artificial e artístico. B1.6. Descrición de imaxes presentes no contexto próximo. B1.7. Observación de elementos plásticos do ambiente artificial presentes en edificios, moblaxe urbana, luminosos ou sinais. B1.1. Amosar respecto pola área e polos diferentes tipos de expresión plástica. B1.2. Valorar a limpeza, os materiais e a orde na realización dunha tarefa plástica e o seu produto final. B1.3. Describir calidades e características dos materiais, dos obxectos e dos instrumentos presentes no contexto natural e artificial. EPB Valora e respecta os diferentes tipos de expresión plástica. EP Valora a importancia da limpeza, do coidado do material e da orde para alcanzar o resultado final proposto. EP Describe calidades e características de materiais, obxectos e instrumentos presentes no contexto natural e artificial. EP Identifica, nomea e debuxa as formas básicas. CMCCT EP Identifica os tamaños. CMCCT EP Identifica e usa as

65 ÁREA EDUCACIÓN ARTÍSTICA (EDUCACIÓN PLÁSTICA) CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave cores aprendidas. EP Nomea e recoñece as figuras xeométricas básicas e os elementos plásticos. EP Recoñece e nomea as principais partes da figura humana. EP Identifica figuras xeométricas básicas. CMCCT CMCCT CMCCT EP Identifica os diferentes tipos de liña. CMCCT j B1.8. Descrición verbal de sensacións e observacións das obras plásticas. B1.9. Observación da obra plástica e visual no contexto, en exposicións e en museos, e comentarios posteriores sobre elas. B1.10. Expresión oral das impresións que a obra artística xera. B1.4. Usar léxico sinxelo e adecuado para comentar as obras plásticas propias e alleas. EPB Describe o que sente ou pensa sobre as súas propias creacións plásticas e as dos compañeiros e as compañeiras, usando o vocabulario axeitado. CSIEE j B1.11. Exploración de distancias, percorridos e situacións B1.5. Identificar diferentes formas de representación do EPB Observa diferentes formas de presentar o espazo.

66 ÁREA EDUCACIÓN ARTÍSTICA (EDUCACIÓN PLÁSTICA) CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave de obxectos e persoas en relación co espazo. B1.12. Observación de diferentes maneiras de representar o espazo (fotografía aérea, planos de vivendas, maquetas, mapas etc.). BLOQUE 2. EXPRESIÓN ARTÍSTICA espazo. EPB Explora as distancias, os percorridos e as situacións de obxectos e persoas en relación ao espazo. CMCCT J B2.1. Uso de diferentes formas, texturas e cores nas producións. B2.1. Probar en producións propias as posibilidades que adoptan as formas, texturas e cores. EPB Manexa e emprega as diferentes texturas naturais e artificiais. EPB Emprega os diferentes tipos de liña e experimenta con elas para completar debuxos. CSIEE EPB Usa diferentes tipos de materiais e experimenta con eles para crear a posteriori obras plásticas. EPB Sitúa elementos no espazo nas producións plásticas. J B2.2. Elaboración de debuxos, pinturas, colaxes, estampaxes, ilustracións, volumes, encartado de formas etc. B2.2. Realizar composicións plásticas que representen o mundo imaxinario, afectivo e social. EPB Produce e identifica obras sinxelas usando formas xeométricas básicas. EPB Elabora portadas,

67 ÁREA EDUCACIÓN ARTÍSTICA (EDUCACIÓN PLÁSTICA) CURSO PRIMEIRO Obxectivos Contidos Criterios de avaliación Estándares de aprendizaxe Competencias clave a B2.3. Manipulación de obxectos para a súa transformación (monicreques, disfraces, escenarios etc.). B2.4. Exploración de recursos dixitais para a creación de obras. B2.5. Manipulación adecuada de materiais, instrumentos e espazos. B2.3. Respectar e coidar os materiais, os utensilios e os espazos. colaxes e outros obxectos empregando as ferramentas e as técnicas básicas (recortar, pegar, encher; usar pinceis, rotuladores, lapis de cores etc.). EPB Realiza un mosaico, coa axuda da cuadrícula, identificando e recoñecendo os tamaños. EPB Elabora e representa imaxes despois dunha presentación audiovisual. EPB Respecta as normas preestablecidas e coida os materiais, os utensilios e os espazos. CSIEE

68

69 OBXETIVOS DE ÁREA 1. Desenvolver un autoconcepto positivo que permita a percepción e a expresión axustada das emocións, os seus signos físicos e os sentimentos propios e alleos. 2. Recoñecer as características físicas e as calidades persoais, para favorecer a aceptación persoal positiva. 3. Tomar conciencia da importancia de mellorar a capacidade de autocontrol emocional para desenvolver maior tolerancia á frustración e favorecer o crecemento persoal e a interacción social. 4. Analizar condutas cotiás que permitan a adquisición e a autorregulación de hábitos saudables de autocoidado que fortalezan a autonomía. 5. Realizar tarefas dirixidas ao incremento da adquisición de aptitudes e actitudes responsables en diversos contextos da vida cotiá mostrando motivación e entusiasmo. 6. Coñecer os dereitos e os deberes das persoas, a través da Declaración dos Dereitos do Neno, analizando os seus dereitos con relación ao xogo, á vivenda e á alimentación. 7. Participar en actividades que permitan a expresión e a comunicación de sentimentos e emocións a través de elementos da linguaxe corporal. 8. Desenvolver a capacidade de diálogo traballando habilidades de comunicación tales como a escoita activa, o respecto da quenda de palabra e a expresión clara das ideas. 9. Desenvolver a empatía para identificar as emocións e as calidades dos outros, apreciar a riqueza das diferenzas e comprender as súas accións. 10. Realizar traballos cooperativos que permitan satisfacer as necesidades persoais e do grupo nun ambiente de compañeirismo e de axuda mutua. 11. Valorar a participación en dinámicas recreativas de grupo como medio para gozar dos compañeiros e dos amigos e mellorar as habilidades sociais. 12. Coñecer e respectar normas básicas de convivencia no ámbito familiar e escolar. 13. Analizar condutas cotiás que favorecen as normas de convivencia no contexto escolar. 14. Indicar experiencias positivas e negativas da vida cotiá que permitan analizar conflitos escolares habituais e as súas posibles solucións. 15. Xerar situacións que promovan o manexo responsable dos materiais persoais e escolares. 16. Tomar conciencia das actitudes que incitan á deterioración ou ao respecto e á conservación do medio. 17. Coñecer as normas básicas de educación vial distinguindo os sinais de tráfico máis comúns que han de respectar os peóns para velar pola súa seguridade e a do resto das persoas. ORGANIZACIÓN E SECUENCIACIÓN DE CONTIDOS Bloque 1: A identidade e a dignidade da persoa. O autoconcepto. A identidade persoal. A toma de conciencia dun mesmo, emocións e sentimentos. A autopercepción positiva das calidades persoais. A descrición física. O vocabulario das emocións. A autonomía. O autocoidado. A autorregulación de condutas cotiás. O control dos impulsos. A relaxación. A responsabilidade. A realización responsable das tarefas. A motivación extrínseca. O entusiasmo. Os dereitos e os deberes da persoa. A Declaración dos Dereitos do Neno: alimentación, vivenda e xogo. Os dereitos e os deberes nos ámbitos familiar e escolar. Igualdade de dereitos de nenos e nenas no xogo.

70 Bloque 2: A comprensión e o respecto nas relacións interpersoais. As habilidades de comunicación. A importancia de pensar o que se vai expresar. O uso dos compoñentes da comunicación non verbal: postura, xestos, expresión facial. O diálogo. A expresión clara das ideas. A boa escoita. O respecto da quenda de palabra. O respecto e a valoración do outro. A empatía. A comprensión dos demais. A detección das calidades doutras persoas. O descubrimento e a comprensión das diferenzas. Bloque 3: A convivencia e os valores sociais. As habilidades sociais. A detección das propias necesidades. A boa disposición para recibir e ofrecer axuda. A participación en actividades lúdicas de grupo. O goce da amizade. As normas de convivencia. O coñecemento e o respecto das normas de convivencia na casa e na aula. A valoración de condutas cotiás con relación ás normas de convivencia. A resolución do conflito. A identificación de situacións agradables e desagradables da vida cotiá. O recoñecemento de conflitos habituais. A explicación de conflitos cotiáns. O respecto e a conservación do medio. O uso responsable dos materiais persoais e escolares. A educación vial. As normas básicas de educación vial. Os sinais de tráfico útiles para os peóns. CRITERIOS METODOLÓXICOSMETODOLÓXICOSCRCR Traballar de xeito competencial na aula supón un cambio metodolóxico importante; o docente pasa a ser un xestor de coñecemento dos alumnos e o alumno adquire un maior grao de protagonismo. En concreto na área de Valores Sociais e Cívicos: Os alumnos han de formarse na reflexión e na vivencia dos valores ao longo de toda a Educación Primaria; para iso, deberán formarse no respecto dos dereitos humanos e das liberdades fundamentais e prepararse para asumir unha vida responsable nunha sociedade libre e tolerante coas diferenzas. Debemos ter en conta que cada alumno parte dunhas fortalezas individuais que lle axudarán a construír a súa identidade individual para poder chegar a construír unha sociedade colectiva con valores cívicos e socialmente recoñecidos. Cada unha das fortalezas individuais do alumnado axudaranos a definir a predominancia de cada unha das súas intelixencias, polo que as tarefas que se realizarán estarán pensadas desde a teoría das intelixencias múltiples como posibilidade para que todo o alumnado chegue a adquirir todos aqueles aspectos que necesita para poder desenvolver unha aprendizaxe permanente ao longo da vida. Nesta área, os alumnos inícianse no desenvolvemento da estimulación do pensamento crítico, a asimilación de valores, a toma de decisións desde xuízos morais e a resolución de problemas, polo que deberán manexar diferentes destrezas que impliquen o traballo en grupo colaborador como unha forma de adestrar as diferentes habilidades para desenvolver a capacidade de crear espazos de convivencia pacífica, democrática cuns valores socialmente recoñecidos. Os contidos da área de Valores Sociais e Cívicos están organizados arredor duns conceptos fundamentais vinculados ao contexto real; será importante traballar a parte competencial de forma que o coñecemento se transforme en acción e aplicalo a proxectos reais próximos ao alumnado.

71 CRITERIOS DE AVALIACIÓN Bloque 1: A identidade e a dignidade da persoa. 1. Desenvolver unha percepción axustada dun mesmo expresando mediante a linguaxe oral e diversas representacións unha visión positiva das características físicas e calidades persoais. 2. Tomar conciencia das emocións, recoñecendo os signos físicos que as poden acompañar, e expresándoas plasticamente. 3. Autorregular condutas cotiás e desenvolver o control de impulsos, adquirindo hábitos de autocoidado saudables. 4. Desenvolver aptitudes responsables actuando con motivación e responsabilidade na vida familiar, escolar e social. 5. Analizar a necesidade de preservar os dereitos á alimentación, á vivenda e ao xogo de todos os nenos e nenas do mundo utilizando a experiencia persoal. Bloque 2: A comprensión e o respecto nas relacións interpersoais. 1. Expresarse de forma tranquila, realizando un acompañamento xestual adecuado aos sentimentos e emocións que se comunican. 2. Aprender a comunicarse, expresando de forma clara as ideas, escoitando con atención e respectando a quenda de palabra. 3. Comprender outras persoas, detectando e expresando as súas características, identificando as súas emocións e entendendo as súas actuacións. 4. Descubrir e comprender as diferenzas entre as persoas, realizar consideracións positivas das calidades e facer gabanzas enriquecendo a propia bagaxe social e cultural. Bloque 3: A convivencia e os valores sociais. 1. Participar en actividades de grupo, gozando do compañeirismo, tendo en conta as propias necesidades e mostrando unha boa disposición para recibir e ofrecer axuda. 2. Recoñecer, explicar e buscar solucións sinxelas aos conflitos habituais no colexio desenvolvendo a independencia emocional e a capacidade de reflexión. 3. Valorar as condutas cotiás poñéndoas en relación coas normas de convivencia do colexio e o uso responsable dos materiais escolares. 4. Recoñecer sinais de tráfico útiles para peóns que se han de respectar decote representándoos e seguindo as súas indicacións.

72 11. METODOLOXÍA DIDÁCTICA. As orientacións metodolóxicas que presenta o currículo son moi xenéricas (traballo en equipo, integración do coñecemento), pero delas e da selección de contidos e criterios que amosa interfírese a aproximación a unha perspectiva de orientación construtivista. Os principios de intervención aseguran: A coherencia vertical entre os distintos cursos, etapas e niveis. A coherencia horizontal entre as diferentes áreas da Educación Primaria. PRINCIPIOS A TER EN CONTA Partir do nivel de desenvolvemento do alumno/a.isto esixe ter en conta o seu momento de desenvolvemento psicoevolutivo e os coñecementos que construíu con anterioridade. Fomentar a construción de aprendizaxes significativas. Considerar a actividade construtiva do alumno/a como o factor decisivo na realización das aprendizaxes escolares. Mostrar a funcionalidade das aprendizaxes asegurando que o/a alumno/a poida utilizalos en situacións da súa vida cotiá e/ou no seu enfrontamento con outras aprendizaxes. Favorecer o desenvolvemento da actividade mental e motriz no alumno/a. Utilizar a actividade lúdica como medio para interiorizar os contidos. Fomentar as relacións entre iguais, proporcionando que permitan a confrontación e modificación de puntos de vista, a toma de decisións colectivas, a organización de grupos de traballo, a distribución de responsabilidades e tarefas, a superación de conflitos mediante o diálogo e a cooperación, superando con iso toda forma de discriminación. Organizaremos os contidos a través do enfoque comunicativo. Neste enfoque promúlgase un tipo de ensino centrado no alumno/a, nas súas necesidades comunicativas e de aprendizaxe. Agora a idea é que se aprende de moitas formas e que a ensinanza é subsidiaria da aprendizaxe. Ao lado deste enfoque comunicativo temos que propoñer un enfoque globalizador. Este último proposto no currículo é indispensable para conseguir o obxectivo fundamental da etapa: un desenvolvemento integral e harmónico dos aspectos intelectuais, afectivos e sociais da persoa. Os novos modelos educativos apuntan a un modelo de educación Holístico (YUS RAMOS) que, vinculado á teoría das intelixencias múltiples de GARDNER, caracterízase polas ideas de EQUILIBRIO, GLOBALIDADE, COOPERACIÓN E CONTEXTUALIZACIÓN. É dicir o aprendizaxe será: Significativo: Conecta con aqueles contidos que os escolares xa coñecen, parte de actividades da contorna máis inmediata e, sobre todo, respecta as características persoais, familiares e intelectuais de cada discente. Dado que se coñece aos escolares deste curso, sábense cales son os seus limiares de coñecemento e os obxectivos que non superaron e aqueles que necesitan unha especial atención. Esta información completarase cunha proba inicial nas primeiras clases.

73 Globalizador: relacionaranse sempre que sexa posible os diferentes bloques da área a través de actividades multifuncionais. Tamén se propoñen actividades que perseguen a transferencia de aprendizaxes musicais ao resto do Currículo, e, como non, que transcendan os muros escolares. Gradual: a exposición e a aprendizaxe dun contido leva a outro similar, pero ampliado. Por iso é polo que un mesmo contido poida aparecer nos diferentes niveis desta etapa. Motivador: é necesario espertar no alumno/a o interese por aprender. O principal recurso para esta labor será impregnar tódalas actividades dun carácter lúdico. Para iso, non se pode obviar que o escolar, sobre todo a esta idade, é un ser en acción que aprende, fundamentalmente, a través da manipulación. Individualizador/socializador: cada discente ten unhas características propias cognitivas, psicomotrices e afectivo-sociais que lle fai ser único, e por iso, ha de desenvolver a súa individualidade, pero sen esquecer que somos seres que vivimos integrados nunha sociedade, e, que desde a educación, faremos que a mesma sexa máis pluralista e aberta. Creativo: Débese evidenciar dalgún xeito o que nace de dentro, o xenuíno tanto do profesor como do alumno/a. AGRUPAMENTOS Tendo en conta as características da aula, os tipos de agrupamento será diferente sen función da actividade a realiza re o número de alumnos/as que podan levalo acabo baseándonos nos obxectivos que debemos perseguir. TRABALLO INDIVIDUAL: en momentos puntuais, para que os nenos sexan capaces de concentrarse, de buscar recursos etc., para a realización das súas tarefas e interiorice o aprendido. Axúdalles a ser autónomos. Por exemplo, para a explicación de novos contidos e realización de actividades no caderno. TRABALLO PEQUENO GRUPO: Cando realizan actividades en pequeno grupo: conversan, comparan, comparten etc. e xorden conflitos intelectuais que resolven cos seus códigos particulares, paulatinamente vai tomando en conta a opinión dos demais. Este tipo de agrupamento empregarase, sobre todo en actividades de expresión oral, traballo de vocabulario, xogos coa lingua... TRABALLO EN GRAN GRUPO: Favorece a relación entre os nenos/as, pois failles sentirse membro importante do grupo do que forman parte. Axúdannos a coñecernos a nós mesmos e aos demais, e a gozar con eles. Buscamos á vez dar información de maneira uniforme a todo o grupo. Combinar as distintas posibilidades aporta un maior enriquecemento aos alumnos/as e rompe coa rutina e monotonía sempre desmotivadora, seleccionamos un tipo de agrupamento concreto en función do contido a traballar e as necesidades e características dos alumnos/as. Favorecendo a aprendizaxe cooperativa, nunca competitiva.

74 12. MEDIDAS DE ATENCIÓN Á DIVERSIDADE Con respecto a este apartado, a LOMCE estable: Para que o alumnado con necesidades específicas de apoio educativo que requira unha atención educativa diferente á ordinaria por presentar necesidades educativas especiais, dificultades específicas de aprendizaxe, trastorno por déficit de atención e hiperactividade (TDAH), altas capacidades intelectuais, por se incorporar tarde ao sistema educativo ou por condicións persoais ou de historia escolar poida alcanzar o máximo desenvolvemento das súas capacidades persoais e os obxectivos e as competencias da etapa, estableceranse as medidas curriculares e organizativas oportunas que aseguren o seu progreso axeitado, de conformidade co disposto nos artigos 71 a 79 bis da Lei orgánica 2/2006, do 3 de maio. Con carácter xeral, prevese material de traballo tanto de reforzo (para todos aqueles nenos/as que por diversas cuestións necesitan un apoio nalgún aspecto concreto da área) como de ampliación (destinado a aqueles alumnos/as máis motivados e con menos dificultades na área). Asi mesmo e contando co asesoramento do Departamento de Orientación, baseándonos na observación, teremos en conta as capacidades e individualidades dos nosos alumnos/as para, de ser preciso, levar a cabo unha atención máis especializada polos profesores/as de AL ou PT Tendo en conta o anteriormente exposto, hai que sinalar que dentro do grupo de alumnos e alumnas que compoñen a diversidade da nosa aula, poderemos atoparnos con nenos e nenas que se atopan con moitas máis dificultades que o resto e necesitan máis axuda ou axudas diferentes. Dentro deste grupo diferenciamos: alumnos/as con necesidades educativas especiais, derivadas de circunstancias sociais, de discapacidade física, psíquica ou sensorial, ou que manifestan trastornos graves de conduta. alumnos/as con altas capacidades intelectuais. e alumnos/as que se integraron tarde ao sistema educativo español. A Orde do 6 de outubro de 1995, pola que se regulan as adaptacións do currículo nas ensinanzas de réxime xeral, establece dúas medidas de atención para o alumnado con necesidades específicas de apoio educativo: RE: é unha medida ordinaria de atención á diversidade que afecta a elementos non prescriptivos do currículum, é dicir, á secuencia de contidos, ás formas e instrumentos de avaliación, á organización da aula, ós agrupamentos de alumnos e a todo aquilo incluído dentro do ámbito da metodoloxía. As medidas de RE non necesitan autorización para ser levadas a cabo e realízanse como segue: o Estarán dirixidas a alumnos / as que coa modificación dos elementos non prescritivos do currículo poden seguir o proceso ordinario de ensinanza-aprendizaxe. o serán elaboradas polo profesor /a que imparte a área obxecto de RE coa colaboración doutros profesionais e co coñecemento do titor quen se encarga de comunicarllo ó equipo directivo e á familia. o serán levadas a cabo no contexto ordinario.

75 Por último, destacar que as medidas de reforzo educativo non terán constancia no libro de escolaridade, pero sí que se reflexarán no expediente académico do alumno /a e farase constar un comentario no informe correspondente ás familias. ACS: enténdese por ACS, as modificacións dun ou máis elementos prescritivos do currículum, como son os obxectivos, os contidos e os criterios de avaliación, para atender as necesidades educativas dun alumno/a motivadas tanto por unha determinada dificultade persoal como polas súas capacidades excepcionais. O referente da ACS son os obxectivos xerais de etapa concretados no PC. para cada curso, aínda que os obxectivos da ACS poderán pertencer a outro nivel ou etapa distintos do que curse o alumno/a, A ACS realizarase unha vez esgotadas outras medidas ordinarias de intervención educativa. A elaboración e desenvolvemento da ACS levarase a cabo no contexto ordinario (no grupo de alumnos/as de referencia) salvo en casos excepcionais. Para ser levadas a cabo as ACS necesitan da autorización da Inspección Educativa. O seu deseño e desenvolvemento correspóndelle ó profesorado que imparte a área ou áreas que son obxecto de ACS coa colaboración do departamento de orientación do centro e coa colaboración do equipo de orientación específico que lle corresponde, así como con outros profesionais que tamén atenden ó alumno /a. A ACS terá unha duración mínima dun ciclo e revisarase como mínimo cada curso. A avaliación do alumno/a que siga unha ACS farase en función dos criterios de avaliación individualizados establecidos na mesma. A ACS reflexarase como ACS no expediente académico do alumno /a, no informe ós pais ou titores legais. O documento da ACS contemplará información relativa a: o o o o o o o datos pesoais do alumno / a datos físicos e de saúde datos psicosociais datos do entorno socio-familiar datos do entorno escolar datos pedagóxicos profesionais participantes Outra lexislación a ter en conta: Decreto 320/96, do 26 de xullo, de ordenación da educación de alumnos e alumnas con necesidades educativas especiais.

76 Orde do 28 de outubro de 1996, pola que se regulan as condicións e o procedemento para flexibiliza-la duración do período de escolarización obrigatoria dos alumnos e alumnas con nee asociadas a condicións de sobredotación intelectual. Orde do 31 de outubro de 1996 pola que se regula a avaliación psicopedagóxica dos alumnos/as con necesidades educativas especiais. Decreto 120 / 1998, do 23 de abril, polo que se regula a orientación educativa e profesional na CA de Galicia. Orde do 24 de xullo de 1998, pola que se establece a organización e funcionamento da orientación educativa e profesional na CA de Galicia. Orde do 27 de decembro de 2002, pola que se establecen as condicións e criterios para a escolarización en centros sostidos con fondos públicos do alumnado de ensinanzas non universitarias con necesidades educativas especiais. Orde do 20 de febreiro de 2004, pola que se establecen as medidas de atención específica ó alumnado procedente do estranxeiro 13. MATERIAIS E RECURSOS DIDÁCTICOS No tratamento didáctico desta programación resultan de especial interese os seguintes recursos: LINGUA GALEGA LINGUA 1 PRIMARIA SABER FACER OBRADOIRO SANTILLANA Galego. 1º PRIMARIA MATEMÁTICAS CIENCIAS SOCIAIS MATEMÁTICAS 1 SABER HACER SANTI- LLANA CIENCIAS SOCIAIS 1 PRIMARIA SABER FACER OBRADOIRO SANTILLANA Castelán Galego CIENCIAS NATUREZA DA.CIENCIAS DA NATUREZA 1 PRIMARIA SABER FACER OBRADOIRO Galego. SANTILLANA LENGUA CADERNILLOS SM

77 HUMANOS: O conxunto da plantilla docente, fundamentalmente o equipo de nivel e o Departamento de Orientación. Será preciso colaborar con algúns recursos externos ao centro (como por exemplo a Educadora social do concello) para atender as necesidades de determinados alumnos ao longo do curso Materiais impresos. Utilizaremos libros de texto de diversas editoriais como apoios, libros de consulta, dicionarios, revistas, xornais, carteis... Ademais a mestra elaborará material específico como os ítems de ortografía, un libro cunha recompilación de lecturas de traballo da educación en valores e fichas de traballo creativo para a ortografía. Materiais audiovisuais: reprodutores de son, televisión vídeo, gravacións de utilidade didáctica. Materiais informáticos: dicionarios e enciclopedias multimedia, programas específicos como o jclik,... Incluiremos tamén o material elaborado polas mestres como contos interactivos. Materiais de educación plástica: cartolinas, tesoiras, pegamento, pinturas acrílicas, punzóns, Ademais usaranse tamén determinados recursos ambientais. Os recursos ambientais comprenden dende a conformación flexible e funcional do espazo da aula, ata a utilización dos distintos espazos do centro e os ambientes que fóra del poidan cooperar no tratamento dos contidos. Destacamos para a programación: a aula, a biblioteca do centro e o outros espazos( parques, o patio,...) 14. ACTIVIDADES COMPLEMENTARIAS E EXTRAESCOLARES Realizaranse actividades complementarias e extraescolares conforme ao establecido no calendario escolar e na PXA. O equipo de nivel reunirase dúas veces por trimestre para coordinar o traballo referente as diversas conmemoracións. Está previsto realizar polo menos unha saída de nivel no Terceiro Trimestre, así como algunha outra que ao longo do curso se estime oportuna. Poderá realizarse algunha outra actividade complementaria dentro e fóra do centro relacionada co currículo. 15. ACCIÓNS PARA A CONTRIBUCIÓN AO PROXECTO LECTOR As accións previstas en relación ao proxecto lector son as que agora se redactan e que tamén aparecen recollidas no plan: - Desenvolver a competencia lectora - Favorecer a competencia literaria - Fomentar o hábito de lectura

78 - Apoiar a adquisición de Competencias Básicas. Tempo mínimo diario para a lectura Dispoñemos todos os días de 20 min de lectura libre e silenciosa. Temporalización. O tempo dedicado as actividades de lectura específicas é como mínimo media hora diaria na aula é unha hora semanal na biblioteca do centro. Prácticas de fomento da lectura. Ademais dos 20 minutos de lectura diaria e de tódalas actividades propostas para a área.. os alumnos/as de 1º curso contarán cunha biblioteca de aula e cun libro de lectura para realizar lecturas grupais Prácticas de fomento da comprensión. Irán parellas as actividades de lectura. Realizaranse: - Actividades antes, durante e despois das lecturas. - Xogos de comprensión e memoria. 16. PROCEDEMENTOS E INSTRUMENTOS DE AVALIACIÓN Avaliación da Programación Os criterios que usaremos para avaliar a programación están encamiñados a reflexionar sobre a práctica diaria e sobre a forma de programar. Serviranos como información e melloras para a futura programación. As preguntas que nos faremos son: - Os obxectivos están formulados de maneira operativa? - As actividades plantexadas son as suficientes para a consecución dos obxectivos? - Os recursos materiais son os necesarios para a implementación do programa? - As medidas de atención á diversidade son as adecuadas? - A temporalización das actividades é a necesaria? - A organización do espazo é efectiva para a realización das actividades? - Os resultados obtidos na avaliación son os esperados? Avaliación do alumnado. A avaliación contará con tres momentos: - Inicial: Encamiñada ao descubrimento dos coñecementos previos e ideas previas dos noso alumnado. Complementaremos a información coa recollida nos informes individuais de cada neno/a. - Formativa: Ao longo de todo o proceso e que se baseará sobre todo nas observacións do profesor/a e rexistros persoais tamén do profesor/a.

79 - Sumativa: A que se realiza ao final do proceso coa intención de facer balance despois dun período de aprendizaxe. Instrumentos de avaliación Para poder realizar o seguimiento do grado de logro do noso alumnado utilizaremos os seguintes instrumentos: Observación sistemática: a principal fonte de información, dado o carácter eminentemente procedimental das áreas. Diario de clase: nel se anotarán os contidos e as actividades realizadas, así coma os logros obtidos e as dificultades atopadas. Ficha de seguimento individual: servirá para controlar os obxectivos conseguidos polo alumnado, os controles orales e escritos, a participación, actitude, interese... Titorías cos pais/nais: a través delas, obteremos información sobre o entorno familiar, os hábitos de estudo, as inquedanzas da familia e do alumno/a, ademais de informarlles sobre a evolución dos seus fillos/as. Rexistro anecdotario: rexistraranse as incidencias significativas acontecidas na clase. Material realizado polo alumno/a: fichas, caderno, etc. Procedementos de avaliación. - Cada titor ou mestre de área será o encargado de avaliar e calificar ao alumnado. - Realizaranse reunións trimestrais cos mestres especialistas as que acudirán tamén os mestres de apoio que impartan no nivel, orientador e xefe de estudos. - Os titores manterán unha comunicación fluída e regular tanto con pais/nais como cos mestres que imparten no nivel. - O coordinador de nivel trasladará ao DO toda a información relevante sobre a evolución e avaliación do alumnado do mesmo.

80 ÁREA DE CIENCIAS DA NATUREZA Competencia clave CCL-CMCT CCL CD CMCT-CSC CSC CMCT CSC-CMCT CSC CAA CAA CMCT CMCT CMCT CMCT CMCT CMCT CSC CMCT CSC CMCT CMCT CMCT CMCT CMCT CMCT CMCT CMCT CSIEE Estándar de aprendizaxe Observa, utilizando medios de observación directa (lupa etc.) e indirecta (consultando imaxes, gráficos etc.), feitos naturais do seu contorno máis próximo. Expón oralmente, de forma pautada, experiencias e tarefas. Iníciase, coa axuda do docente, no coñecemento do uso adecuado teórico das TIC como recurso de ocio. Iníciase na realización con axuda, de forma individual ou en equipo, de experiencias, tarefas básicas e proxectos sobre o ser humano, a saúde, os seres vivos etc. Coñece e iníciase no coidado dos instrumentos e utilízaos de maneira segura. Identifica e localiza as principais partes do corpo. Coñece, identifica e adopta, de maneira guiada, hábitos saudables para previr enfermidades no ámbito familiar e escolar. Identifica emocións e sentimentos propios. Coñece e aplica, con axuda e de forma moi guiada, estratexias para estudar e traballar de maneira eficaz (por exemplo: palabras clave, título etc.). Manifesta autonomía, coa axuda do docente, na execución de accións e tarefas sinxelas pautadas. Identifica, coa axuda do docente, as diferenzas básicas entre algúns seres vivos e seres inertes. Coñece as principais partes da estrutura dos seres vivos. Observa directa e indirectamente, e coñece formas de vida animal e vexetal do seu contorno máis próximo (fogar, escola etc.). Coñece as relacións entre os seres vivos: cadeas alimentarias. Recoñece coa axuda do docente (en debuxos, fotografías, vídeos etc.) as plantas e os animais do seu contorno. Coñece, coa axuda do docente, hábitats dos seres vivos do seu contorno próximo (fogar, escola etc.). Mostra condutas de respecto e coidado cara aos seres vivos do seu contorno próximo. Observa algún proceso asociado á vida dos seres vivos, comunicando, coa axuda do docente, de maneira oral as ideas principais. Coñece as normas básicas de uso e iníciase no coidado dos instrumentos de observación e dos materiais de traballo. Observa e identifica, coa axuda do docente, algúns materiais fixándose nas súas propiedades elementais: olor, sabor, textura, color etc. Utiliza a balanza. Realiza, coa axuda do docente, sinxelas experiencias e observa cambios no movemento dos corpos por efecto das forzas. Identifica algunha característica das enerxías: lumínica e sonora. Coñece as enerxías renovables: sol e vento. Realiza experiencias, coa axuda do docente, sobre o cambio de estado (sólido-líquido). Identifica diferentes máquinas do contorno familiar. Observa e identifica algunha das aplicacións das máquinas do contorno familiar e a súa utilidade para facilitar as actividades cotiás. Realiza a montaxe e desmontaxe de pezas cun modelo dado e coa axuda do docente. COMPETENCIA EN COMUNICACIÓN LINGÜÍSTICA Área Estándar ADQUIRIDO (SI/NON) MAT Comunica verbalmente o proceso seguido na resolución dun problema de matemáticas en contextos do contorno escolar. MAT Comprende, coa axuda de pautas, o enunciado de problemas (datos, relacións entre os datos, contexto do problema) do contorno escolar. MAT Explica de forma oral os procesos seguidos na medición e tratamento de lonxitudes, capacidades e masas no contorno escolar. MAT Describe posicións e movementos no contorno escolar con relación a si mesmo, utilizando os conceptos de esquerda-dereita, diante-detrás, arriba-abaixo, cerca- -lonxe, próximo-afastado. MAT Recoñece e nomea no contorno escolar e familiar triángulos, cadrados e rectángulos. MAT Comprende e describe posicións e percorridos no contorno escolar utilizando os conceptos de esquerda-dereita, diante-detrás, arriba-abaixo, cerca-lonxe e próximo-afastado. MAT Realiza un percorrido no contorno escolar a partir dunha información oral que inclúa os

81 conceptos esquerda-dereita, diante-detrás, arriba-abaixo, cerca-lonxe e próximo-afastado. Usa a lingua oral en asembleas e diálogos como forma de comunicación cos demais e de expresión das súas ideas e pensamentos persoais. Transmite as ideas con claridade e coherencia. Emprega recursos lingüísticos (entoación e ton de voz) e non-lingüísticos (linguaxe xestual e corporal) para comunicarse nas interaccións orais. Exprésase cunha pronuncia e cunha dicción correctas (entoación, pronuncia e vocabulario) cando narra feitos ocorridos ou experiencias persoais e cando se describe a si mesmo ou a familiares e amigos. Expresa a súas propias ideas de maneira comprensible. Participa activamente nas situacións interactivas de comunicación na aula: contestando preguntas e facendo comentarios relacionados co tema (asembleas e diálogos). Participa de forma construtiva: preguntando, expresando dúbidas e achegando experiencias. Mostra unha actitude de escoita activa (mantén o contacto visual, adopta unha postura adecuada etc.) e evita repetir o que xa se dixo. Comprende a información xeral en textos orais de uso habitual (mensaxes, horarios, instrucións, normas etc.) realizando actividades relacionadas con eles (preguntas, opinións etc.). Entende o sentido dos elementos básicos do texto (vocabulario e orde). Utiliza nas súas expresións un vocabulario adecuado á súa idade. Diferencia polo contexto o significado de palabras parecidas. Identifica o tema do texto. Obtén as principais ideas dun texto. Recoñece o tema dun texto dado. Reproduce de memoria textos sinxelos próximos aos seus gustos e intereses. Reproduce con corrección e creatividade textos sinxelos relacionados coas súas vivencias. Actúa en resposta ás ordes ou instrucións dadas para levar a cabo actividades diversas. Responde de forma correcta preguntas relativas ao texto oral. Reproduce textos orais sinxelos e breves imitando modelos (descritivos, narrativos e instrutivos). Recorda algunhas ideas básicas dun texto escoitado e exprésaas oralmente en resposta a preguntas dadas sobre el. Comeza a organizar o discurso adecuándose á situación de comunicación. Utiliza de forma efectiva a linguaxe oral para comunicarse e aprender: escoita activamente e exprésase oralmente con claridade. Le en voz alta diferentes tipos de textos apropiados á súa idade, adquirindo unha progresiva seguridade. Descodifica as palabras propias da súa idade. Recoñece a mensaxe, de maneira global, dos textos lidos en voz alta. Realiza actividades sobre diferentes tipos de textos en situacións concretas da aula. Le en silencio textos de diferente tipoloxía. Realiza lecturas en silencio comprendendo os textos lidos. Identifica o título dun texto dado. Descobre a lectura como fonte de ocio. Le voluntariamente textos da biblioteca da aula, do centro, da localidade etc. Coñece referencias bibliográficas: ilustracións. Identifica as ilustracións como parte da lectura elixida. Escribe textos breves propios do ámbito da vida cotiá (notas, felicitacións, invitacións etc.) imitando textos modelo. Escribe textos breves usando o vocabulario adecuado, organizando as ideas con claridade e respectando a ortografía que coñecen imitando textos modelo. Copia textos sinxelos do ámbito da vida persoal e escolar. Esfórzase por escribir correctamente (grafía, orde e limpeza) enunciados e textos moi breves. Expresa por escrito ideas moi sinxelas. Presenta e redacta con limpeza, claridade e orde os escritos breves e sinxelos en relación cun asunto dado. Emprega para os seus escritos recursos e estratexias que lle axudan a xerar ideas (por exemplo: rutinas e destrezas de pensamento dadas polo mestre). Coñece as primeiras clases de palabras (nome ou substantivo, adxectivo e verbo) identificando a súa función dentro de textos sinxelos. Utiliza espontaneamente o artigo e o pronome nas súas producións orais. Aplica as primeiras normas de ortografía a estas clases de palabras (por exemplo: maiúsculas en nomes propios). Coñece formas verbais sinxelas utilizadas diariamente. Coñece, coa axuda do mestre, o significado de novas palabras. Utiliza as primeiras normas de concordancia de xénero e número entre o nome e o adxectivo.

82 CN CN CS CS CS CS CS CS CS CS CS CS CS CS CS CS CS Incorpora na súa expresión oral novo vocabulario relativo a ámbitos próximos: rutinas escolares e familiares, afeccións e gustos persoais, aspectos do contorno inmediato (por exemplo: actividades, paisaxes etc.). Iníciase na formación de novas palabras seguindo modelos previamente establecidos na aula. Utiliza as primeiras normas ortográficas traballadas (por exemplo: uso de maiúsculas, dos grupos consonánticos «mp» e «mb» etc.). Identifica a función que desenvolven algunhas clases de palabras (substantivo para nomear e verbo para indicar accións) e emprega este coñecemento para mellorar a súa comprensión de mensaxes orais e escritos. Utiliza correctamente as normas da concordancia de xénero e de número na expresión oral en situacións da aula. Mellora progresivamente a pronuncia das sílabas dunha palabra. Respecta o uso do punto e da coma na súa lectura diaria (textos relacionados cos seus intereses e experiencias persoais, familiares e escolares). Le, coa axuda do profesor, textos de literatura infantil: narrativos e poéticos. Identifica textos sinxelos: o conto, o poema e o refrán. Recoñece as comparacións en textos sinxelos coa axuda do profesor. Participa na creación de textos literarios moi sinxelos e breves a nivel oral e colectivo coa axuda do profesor. Participa en dramatizacións moi sinxelas individualmente e en grupo. Repite textos orais breves e sinxelos (por exemplo: contos, poemas e cancións). Coñece a existencia de diferentes linguas en España. Observa, utilizando medios de observación directa (lupa etc.) e indirecta (consultando imaxes, gráficos etc.), feitos naturais do seu contorno máis próximo. Expón oralmente, de forma pautada, experiencias e tarefas. Recolle información dos feitos e dos fenómenos dados e comunícaos oralmente. Coñece o vocabulario adquirido para realizar actividades do tema tratado. Expón oralmente contidos relacionados coa área en situacións que se producen na aula. Nomea de maneira ordenada os días da semana e usa adecuadamente o calendario (día, semana, mes) nas rutinas diarias. Describe de forma oral algunhas características do aire. Recoñece o aire como un elemento imprescindible para a vida. Describe de forma oral as características da auga e enumera os usos máis habituais da auga. Identifica diferentes estados da auga en imaxes. Observa imaxes de paisaxes e identifica algúns elementos clasificándoos segundo sexa paisaxe humanizada ou paisaxe natural. Identifica os membros da comunidade escolar e respecta as tarefas que desenvolven as persoas que traballan no colexio, recoñecendo imaxes e expresando oralmente a súa función. Identifica en imaxes as partes da rúa (beirarrúa, estrada etc.) e nomea o mobiliario urbano máis común e algúns dos edificios habituais. Nomea o xentilicio da súa localidade e provincia. Asocia o nome dalgunhas profesións comúns ao tipo de actividade que realizan enlazando imaxes/textos. Describe oralmente o traballo que realiza algún membro da súa familia, indicando o lugar e a actividade que leva a cabo. Identifica o nome de diferentes tendas habituais, o das persoas que traballan alí e os produtos que venden. COMPETENCIA MATEMÁTICA E COMPETENCIAS BÁSICAS EN CIENCIA E TECNOLOXÍA Área Estándar ADQUIRIDO MAT MAT MAT MAT Aplica estratexias sinxelas (experimentación, exploración, analoxía etc.) na resolución de problemas do contorno escolar. Identifica e interpreta con axuda datos e mensaxes de textos numéricos sinxelos do contorno escolar e familiar (horarios, quendas, follas publicitarias etc.). Practica algunhas características do método científico no tratamento de situacións problemáticas do contorno escolar, sendo ordenado no rexistro das súas observacións e na expresión dos resultados. Responde, no tratamento de situacións problemáticas do contorno escolar, preguntas como: (SI/NON)

83 Que quero investigar?, Que teño?, A solución é axeitada? MAT No tratamento de problemas sinxelos do contorno escolar realiza aproximacións sobre os resultados esperados (cunha marxe de erro asumible) coa axuda de representacións gráficas, procesos de exploración e experimentación etc. MAT Enuncia comportamentos e resultados posibles ou probables baseándose en situacións análogas na resolución de problemas do contorno escolar en contextos numéricos, xeométricos ou funcionais. MAT Propón preguntas na busca de respostas adecuadas, tanto no estudo dos conceptos como na resolución de problemas do contorno escolar. MAT Toma decisións nos procesos de resolución de problemas do contorno escolar. MAT Le e escribe textos numéricos e da vida cotiá e números naturais ata a centena, interpretando o valor da posición de cada unha das cifras. Compara parellas de números que representen obxectos coñecidos e establece relacións de orde entre eles. MAT Identifica en situacións do contorno escolar números ordinais do 1.º ao 10.º. MAT Interpreta en textos numéricos e da vida cotiá números naturais ata a centena, considerando o valor da posición de cada unha das cifras. MAT Descompón, compón e redondea números naturais ata a centena, interpretando o valor da posición de cada unha das cifras. MAT Ordena números naturais ata a centena. MAT Estima e comproba a coherencia do resultado dun problema mediante o cálculo mental. MAT Realiza sumas e restas con números naturais ata a centena. MAT Aplica as propiedades das operacións e as relacións entre elas. MAT Descompón, de forma aditiva, números menores da centena atendendo ao valor posicional das cifras. MAT Constrúe series numéricas (ata a centena), ascendentes de cadencias 2, 10, a partir de calquera número. MAT Descompón números menores da centena atendendo ao valor posicional das súas cifras. MAT Utiliza estratexias persoais de cálculo mental en cálculos simples relativos á suma e á resta en situacións da vida cotiá etc. MAT Resolve problemas relacionados con situacións do contorno escolar e familiar que supoñen a lectura, a escritura, a interpretación e a ordenación de números naturais ata a centena aplicando operacións de suma e resta. MAT Coñece a través da experiencia as unidades máis usuais do Sistema Métrico Decimal: lonxitude (m e cm), capacidade (l) e peso/masa (kg e g) no contorno escolar. MAT Mide lonxitudes, capacidades e masas no contorno escolar utilizando instrumentos habituais da aula e expresando o resultado en función do instrumento elixido. MAT Resolve problemas sinxelos que xorden na medición de lonxitudes, capacidades e masas no contorno escolar, expresando o resultado en función do instrumento elixido e explicando oralmente o proceso seguido. MAT Coñece algunha das unidades para medir o tempo empregado, expresións temporais para situar ou ordenar rutinas e accións que hai que levar a cabo ao longo dun día. MAT Utiliza, para resolver problemas de forma manipulativa en situacións do contorno escolar, o valor e as equivalencias entre as diferentes moedas (euro e dous euros) e billetes (cinco, dez e vinte euros) do sistema monetario da Unión Europea. MAT Resolve problemas relacionados con situacións do contorno escolar e familiar utilizando medidas de lonxitude e monetarias. MAT Identifica posicións relativas de rectas e curvas no contorno escolar. MAT Observa, identifica e diferencia no contorno escolar formas rectangulares e triangulares. MAT Identifica rectángulos e cadrados en obxectos do contorno escolar e familiar. MAT Localiza, no contorno escolar e familiar, obxectos con formas circulares. MAT Compón de forma manipulativa figuras planas a partir doutras, describindo aspectos concretos do resultado (diferenzas de tamaño, número de lados, pezas utilizadas etc.). MAT Recoñece e identifica intuitivamente no contorno escolar obxectos con forma de prisma. MAT Recoñece e identifica intuitivamente no contorno escolar obxectos con forma de esfera. MAT Resolve problemas xeométricos relacionados con situacións do contorno escolar e familiar, utilizando os conceptos básicos de aliñamento e posición. MAT Recolle datos en situacións de observación no contorno escolar ou familiar e rexístraos en pictogramas. MAT Recolle e conta datos relativos ao contorno escolar ou familiar expresando o resultado mediante pictogramas. MAT Interpreta datos en pictogramas sobre situacións do contorno escolar e familiar. MAT Resolve problemas relacionados con situacións do contorno escolar e familiar que impliquen unha soa orde, propostos a partir dun pictograma. MAT Comunica verbalmente o proceso seguido na resolución dun problema de matemáticas en contextos do contorno escolar.

84 MAT MAT MAT MAT CN CN CN CN CN CN CN CN CN CN CN CN CN CN CN CN CN CN CN CS CS CS CS CS CS CS CS CS CS Comprende, coa axuda de pautas, o enunciado dos problemas (datos, relacións entre os datos, contexto do problema) do contorno escolar. Describe posicións e movementos no contorno escolar con relación a si mesmo, utilizando os conceptos de esquerda-dereita, diante-detrás, arriba-abaixo, cerca- -lonxe, próximo-afastado. Recoñece e nomea no contorno escolar e familiar triángulos, cadrados e rectángulos. Comprende e describe posicións e percorridos no contorno escolar utilizando os conceptos de esquerda-dereita, diante-detrás, arriba-abaixo, cerca-lonxe e próximo-afastado. Iníciase na realización, con axuda, de forma individual ou en equipo, de experiencias, tarefas básicas e proxectos sobre o ser humano, a saúde, os seres vivos etc. Identifica e localiza as principais partes do corpo. Identifica, coa axuda do docente, as diferenzas básicas entre algúns seres vivos e seres inertes. Coñece as principais partes da estrutura dos seres vivos. Observa, directa e indirectamente, e coñece formas de vida animal e vexetal do seu contorno máis próximo (fogar, escola etc.). Coñece as relacións entre os seres vivos: cadeas alimentarias. Recoñece, coa axuda do docente, en debuxos, fotografías, vídeos etc. as plantas e os animais do seu contorno. Coñece, coa axuda do docente, hábitats dos seres vivos do seu contorno próximo (fogar, escola etc.). Observa algún proceso asociado á vida dos seres vivos comunicando, coa axuda do docente e de maneira oral, as ideas principais. Observa e identifica, coa axuda do docente, algúns materiais fixándose nas súas propiedades elementais: olor, sabor, textura, color etc. Utiliza a balanza. Realiza, coa axuda do docente, sinxelas experiencias e observa cambios no movemento dos corpos por efecto das forzas. Identifica algunha característica das enerxías: lumínica e sonora. Coñece as enerxías renovables: sol e vento. Realiza experiencias, coa axuda do docente, sobre o cambio de estado (sólido- -líquido). Identifica diferentes máquinas do contorno familiar. Observa e identifica algunha das aplicacións das máquinas do contorno familiar e a súa utilidade para facilitar as actividades cotiás. Observa, utilizando medios de observación directa (lupa etc.) e indirecta (consultando imaxes, gráficos etc.), feitos naturais do seu contorno máis próximo. Coñece, identifica e adopta, de maneira guiada, hábitos saudables para previr enfermidades no ámbito familiar e escolar. Localiza nunha imaxe o Sol, a Lúa e as estrelas no contorno espacial. Observa e ordena imaxes das estacións e describe de forma oral algunha das súas características. Coñece e interpreta o plano da clase (en papel ou en soporte dixital). Iníciase no uso das nocións topolóxicas básicas con pictogramas, debuxos, situacións e xogos sobre espazos limitados e coñecidos. Distingue diferentes espazos da súa vida cotiá: a casa e os tipos de vivenda, o colexio e as súas dependencias, o barrio (tomando referentes como organizadores gráficos, murais etc.). Ordena cronoloxicamente acontecementos importantes da súa propia vida nunha secuencia temporal. Utiliza formas adecuadas á situación de medida do tempo (días/semanas, meses/anos, onte/hoxe/mañá, antes/despois) nas rutinas diarias. Nomea de maneira ordenada os días da semana e usa adecuadamente o calendario (día, semana, mes) nas rutinas diarias. Identifica diferentes estados da auga en imaxes. Observa imaxes de paisaxes e identifica algúns elementos, clasificándoos segundo sexa unha paisaxe humanizada ou unha paisaxe natural.

85 Perfil Competencia: COMPETENCIA DIXITAL Área Estándar ADQUIRIDO (SI/NON) Utiliza distintos programas educativos dixitais coa axuda do mestre/a. Escribe textos breves propios do ámbito da vida cotiá (notas, felicitacións, invitacións etc.) imitando textos modelo. CN Iníciase, coa axuda do docente, no coñecemento do uso adecuado teórico das TIC como recurso de ocio. CS Utiliza as TIC (Internet) para coñecer a terminoloxía adecuada dos temas tratados na aula coa axuda do docente. CS Interpreta imaxes, esquemas e resumos e manexa as TIC en situacións da aula. Perfil Competencia: COMPETENCIA APRENDER A APRENDER Área Estándar ADQUIRIDO (SI/NON) MAT Revisa as operacións utilizadas na resolución dun problema relacionado con situacións do contorno escolar e familiar. MAT Desenvolve e mostra actitudes adecuadas para o traballo en matemáticas: esforzo e espírito de superación. MAT Mostra interese na resolución de problemas do contorno escolar superando bloqueos e inseguridades ante situacións descoñecidas. MAT Responde preguntas concretas sobre problemas resoltos do contorno escolar e os procesos tratados, con incidencia directa nas ideas clave e buscando referentes sinxelos para situacións futuras similares. MAT Utiliza algoritmos estándar de suma e resta de números naturais ata a centena na resolución de problemas do contorno escolar e familiar. MAT Explica oralmente o proceso aplicado na resolución de problemas relacionados con situacións do contorno escolar e familiar, revisando as operacións e as unidades dos resultados e comprobando e interpretando no contexto a coherencia das solucións. MAT Aplica estratexias sinxelas (experimentación, exploración, analoxía etc.) na resolución de problemas do contorno escolar. MAT Practica algunhas características do método científico no tratamento de situacións problemáticas do contorno escolar, sendo ordenado no rexistro das súas observacións e na expresión dos resultados. MAT Responde no tratamento de situacións problemáticas do contorno escolar a preguntas como: Que quero saber?, Que teño?, A solución é axeitada? MAT Estima e comproba a coherencia do resultado dun problema mediante o cálculo mental. MAT Compón de forma manipulativa figuras planas a partir doutras describindo aspectos concretos do resultado (diferenzas de tamaño, número de lados, pezas utilizadas etc.). Busca axuda para resolver as súas dúbidas respecto ao vocabulario empregando recursos como: dicionarios con imaxes, programas no encerado dixital e consultas guiadas en Internet. Utiliza a información para levar a cabo diversas actividades en situacións de aprendizaxe individual ou colectivo. Aprende a formular hipóteses sinxelas baseándose en imaxes que acompañan o texto. Utiliza a biblioteca da aula e respecta a súas normas de funcionamento. Busca lecturas e expresa o gusto por elas. Participa activamente en situacións de contacto co uso da lingua mostrando unha escoita activa (disposición e postura). Expresa por escrito ideas moi sinxelas. CN Coñece e aplica, con axuda e de forma moi guiada, estratexias para estudar e traballar de maneira eficaz (por exemplo: palabras clave, título etc.). CN Manifesta autonomía, coa axuda do docente, na execución de accións e tarefas sinxelas pautadas. CS Interpreta imaxes, esquemas e resumos e manexa as TIC en situacións da aula. CS Aplica a información aprendida en actividades tanto a nivel individual como de grupo. CS Sinala a procedencia dalgúns produtos alimenticios da vida diaria identificando a orixe. CS Clasifica os diferentes oficios asociados aos produtos identificando a súa función (por exemplo: con organizador gráfico). CS Recoñece a evolución dos cambios na súa vida utilizando fotografías, películas e outras fontes.

86 Perfil Competencia: COMPETENCIA SENTIDO DE INICIATIVA E ESPÍRITO EMPRENDEDOR Área Estándar ADQUIRIDO (SI/NON) MAT Toma decisións nos procesos de resolución de problemas do contorno escolar. Escribe diferentes tipos de textos adecuando a linguaxe ás características máis básicas do tipo de texto (notas, felicitacións, invitacións etc.) seguindo modelos ou copiando ditados. Presenta e redacta con limpeza, claridade e orde os escritos breves e sinxelos en relación cun asunto dado. Emprega para os seus escritos recursos e estratexias que lle axudan a xerar ideas (rutinas e destrezas de pensamento). CN Realiza a montaxe e desmontaxe de pezas cun modelo dado e coa axuda do docente. CS Realiza con esforzo as tarefas encomendadas e presenta os traballos de maneira limpa. CS Mostra actitudes de confianza en si mesmo, curiosidade, interese e creatividade na aprendizaxe que o fan participativo nas actividades propostas. CS Mostra autonomía na realización de accións e tarefas da aula. CS Aplica a información aprendida en actividades, tanto a nivel individual como de grupo.

87 Perfil Competencia: COMPETENCIAS SOCIAIS E CÍVICAS Área Estándar ADQUIRIDO (SI/NON) Escoita as intervencións dos compañeiros, mostrando respecto polas ideas, sentimentos e emocións dos demais. Aplica as normas socio-comunicativas: respecta as quendas, escoita activa, participación respectuosa e uso das fórmulas de cortesía. CN Coñece e iníciase no coidado dos instrumentos e utilízaos de maneira segura. CN Coñece, identifica e adopta de maneira guiada hábitos saudables para previr enfermidades no ámbito familiar e escolar. CN Identifica emocións e sentimentos propios. CN Mostra condutas de respecto e coidado cara aos seres vivos do seu contorno próximo. CN Coñece as normas básicas de uso e iníciase no coidado dos instrumentos de observación e dos materiais de traballo. CN Iníciase na realización (con axuda, de forma individual ou en equipo) de experiencias, tarefas básicas e proxectos sobre o ser humano, a saúde, os seres vivos etc. CS Aprende habilidades para realizar actividades en equipo na aula. CS Aprende a participar en actividades de grupo respectando os principios básicos do funcionamento democrático (respectar as quendas e as opinións e escoitar os demais). CS Mostra a importancia dunha convivencia pacífica entre os compañeiros da aula. CS Participa na vida social da aula e iníciase no uso de estratexias para resolver conflitos. CS Identifica os códigos de conduta no seu contorno máis próximo. CS Coñece que o diálogo evita e resolve conflitos en situacións de xogo e asemblea. CS Aplica habilidades de colaboración e de traballo en equipo e escoita as ideas dos compañeiros na aula. CS Realiza actividades en grupo e acepta responsabilidades. CS Identifica algunha característica dunha paisaxe humanizada e explica oralmente cal é o uso que lle dan as persoas. CS Identifica as relacións de parentesco, representando os diferentes membros da súa familia e escribindo os nomes de cada un. CS Coñece e respecta as normas de convivencia e as regras establecidas na clase (respecta a quenda de palabra, escoita, achega ideas, fai preguntas na clase etc.). CS Mostra unha conduta adecuada nas visitas a espazos culturais. CS Identifica o nome de diferentes tendas habituais, o das persoas que traballan alí e os produtos que venden. Perfil Competencia: COMPETENCIA, CONCIENCIA E EXPRESIÓNS CULTURAIS Área Estándar ADQUIRIDO CS Coñece a existencia de diferentes linguas en España. Realiza lecturas guiadas de textos narrativos de tradición oral e literatura infantil, mellorando a súa comprensión. Investiga sobre algúns edificios, obras de arte ou manifestacións culturais da súa localidade. (SI/NON)

88 Procedementos e instrumentos de avaliación I n s t r u m e n t o s Escritos Tarefas diversas realizadas polo alumnado na actividade diaria da clase. Caderno de clase do alumno. Arquivo individual (PROXECTOS). Actividades de avaliación (libro, fichas para fotocopiar, probas escritas individuais...). Traballos de grupo. Resolución de exercicios e problemas. Actividades interactivas. Portfolio, e-portfolio.... Orais Procedementos Preguntas individuais e de grupo. Participación do alumno/a. Intervencións na clase. Postas en común. Entrevistas. Probas orais individuais. Exposicións orais.... Observación directa e sistemática Escalas. Listas de control. Rexistros anecdóticos persoais. Rexistros de incidencias. Ficha de rexistro individual.... Outros - Rúbricas de avaliación (aprendizaxes, habilidades xerais e proxectos). Modelos de avaliación. Autoavaliación. Blog do profesor. AIPAC....

89 Criterios de cualificación A cualificación estará relacionada co grao de adquisición das competencias do alumno de Primeiro Curso de EP, a través de todas as actividades que leve a cabo. Proposta: 1. Traballo autónomo (aula e outros espazos). Criterios Realización sen axuda externa. Estimación do tempo empregado para resolver unha actividade. Grao de adquisición de aprendizaxes básicas. Orde e limpeza na presentación. Caligrafía. Destrezas. Revisión do traballo antes de dalo por finalizado. Valoración entre o traballo da clase e o da casa. Creatividade Probas orais e escritas. Valoración da aprendizaxe dos contidos. Valoración dos procesos seguidos e resultados. Expresión oral do procedemento seguido ao resolver unha actividade. Coherencia e adecuación. Valoración do tempo empregado/tempo necesario para resolver unha actividade. Orde, limpeza e estrutura do traballo presentado. Caligrafía lexible. Tempo de realización. Destrezas Actividades TIC. Uso adecuado e guiado do ordenador e dalgunha ferramenta telemática. Utilización de Internet, de forma responsable e con axuda, para buscar información sinxela ou resolver unha actividade. Tipo de participación (autónomo, con apoio ou ningunha). Grao de elaboración da resposta. Interese, motivación Participación e seguimento das clases (intervencións orais, tipo de respostas...). 5. Traballo cooperativo. Valoración individual e en grupo. Nivel e calidade das intervencións. Mensaxe estruturada. Uso de vocabulario apropiado. Comportamento. Esforzo. Interese.... Capacidade de traballo cooperativo. Grao de comunicación cos compañeiros e compañeiras. Resolución de conflitos. Interese, motivación. Creatividade. Iniciativa. Opinión persoal do traballo e de como se fixo Arquivo de traballo individual. Presentación clara e ordenada. Actualizado. Razoamento da selección das producións que forman o arquivo

90 16.3.CRITERIOS DE CUALIFICACIÓN A LOMCE establece que a avaliación será continua e global. Os resultados da avaliación expresaranse nos termos de Insuficiente (IN) para as cualificacións negativas, Suficiente (SU), Ben (BE), Notable (NT) ou Sobresaliente (SB) para as cualificacións positivas. A estes termos achegaráselles unha cualificación numérica, sen empregar decimais, nunha escala de un a dez, coas seguintes correspondencias: Insuficiente: 1, 2, 3 ou 4; Suficiente: 5; Ben: 6; Notable: 7 ou 8 e Sobresaliente: 9 ou 10. Especialistas e titores cargarán as notas no programa XADE nas datas fixadas para a avaliación despois das reunións de avaliación. Entre outros algúns dos criterios de avaliación que se empregarán no nivel nas distintas áreas serán: 80% - Realización de traballo diario, fichas e cadernos de traballo e probas obxectivas orais e escritas. 10% - Participación nas actividades de centro e aula. - Relación con mestres e compañeiros. - Capacidade de traballo, dedicación e esforzo ante as tarefas. - Características individuais de cada neno ( datos sociais, familiares, físicos, psíquicos, de saúde ) 10% -Adaptación ao centro (no caso dos alumnos de incorporación tardía) - Respecto aos demais - Coidado dos materias e comportamento. 17. CRITERIOS DE PROMOCIÓN Por áreas: MATEMÁTICAS Recoñecer unidades e decenas. Recoñecer e ordenar os números do 1 ao 99. Ler e escribir números do 1 ao 99. Realizar sumas levando e restas sen levar cos números traballados. Realizar problemas sinxelos cunha operación. Recoñecer e construír liñas poligonais (cuadrilátero, triángulo, círculo). Recoñecer a hora en punto, e media. Ter adquiridos os conceptos de maior e menor. Identificar moedas.

91 Formular problemas sinxelos en que se precise contar, ler, ordenar e escribir números ata o 99. Resolver problemas sinxelos relativos á vida cotiá nos que sexa necesario utilizar as operacións de suma e de resta. Interpretar conceptos como esquerda dereita, diante detrás, arriba abaixo, preto lonxe, próximo afastado, dirección ou distancia en tarefas de orientación e de representación espacial variadas. Resolver e interpretar problemas onde interveña a lectura de gráficas sinxelas. *Para promocionar de curso o alumno ou alumna debe poder realizar con autonomía cada unha das tarefas descritas nos criterios. LINGUA CASTELÁ E GALEGA 1. Discriminar visual e auditivamente letras, sílabas, palabras e oracións. 2. Pronunciar correctamente tódolos sons. 3. Ler con pronunciación, entoación e ritmo. 4. Ler a velocidade axeitada. 5. Ler e comprender un texto simple que teña polo menos tres oracións e ser capaz de responder preguntas sobre o mesmo. 6. Dominar o trazo. 7. Identificar e escribir frases ao ditado. 8. Construír frases empregando o vocabulario axeitado. 9. Participar en situacións comunicativas de aula tomando en consideración os hábitos e as regras que rexen estas situacións. 10. Comprender textos orais sinxelos de uso habitual procedentes de distintos soportes. 11. Expresar oralmente vivencias, feitos, sentimentos ou emocións. CIENCIAS DA NATUREZA E CIENCIAS SOCIAS 1. Identificar partes do corpo, ósos, músculos e articulacións. 2. Clasificar animais segundo a presenza de ósos, forma de nacer e alimentación. 3. Identificar partes das plantas. 4. Coñecer o ciclo da auga. 5. Identificar o Sol, a Lúa e a Terra. 6. Recoñecer as profesións máis comúns. 7. Utilizar de forma adecuada marcadores temporais: antes / agora,antigo /moderno. 8. Coñece-los días da semana, os meses e as estacións do ano. 9. Ordenar temporalmente algúns feitos relevantes da súa vida. 10. Identificar e describir algúns recursos fundamentais para os seres vivos (auga, aire) e a súa relación coa vida das persoas. 11. Recoñecer e clasificar con criterios elementais os seres vivos máis relevantes do contorno.